انجمن افغانها در سویدن | په سویدن کی دافغانانو ټولنه | Afghanska Föreningen i Sverige

Svenska militärer kvar i Afghanistan efter 2014

Carl Bildt. Foto: Maja Suslin/Scanpix.
Den svenska stridande styrkan ska vara hemtagen från Afghanistan 2014, men det hindrar inte att svenskar kan komma att strida i Afghanistan även efter 2014.  Det sade utrikesminister Carl Bildt i dag i samband med att regeringen presenterade sitt förslag till hur länge den svenska stridande styrkan ska stanna i Afghanistan.

Det handlar bland annat om svenska officerare, så kallade OMLT-team (Operational Mentor and Liasons Team), som följer med och stödjer afghanska styrkor.

– När vi talar om att vi ska vara stödjande låter det som om att det ska vara ofarligt. Det kan det vara så länge man håller sig på kaserngården. Teamen följer med de afghanistanska förbanden ut och det är de som också hamnar i strider. Det ligger i sakens natur att det handlar om on-the-spot-training och stöd för att det här ska fungera, sade utrikesminister Carl Bildt.

Svenska militärer kommer alltså att vara kvar i Afghanistan även efter 2014. Bland annat med officerare som följer med och stödjer afghanska styrkor. Det är också bland annat instruktörer och stöd för polis och rättsapparat i landet.

Carl Bildt är nöjd med den uppgörelse som regeringen slutit med Socialdemokraterna och Miljöpartiet. Förslaget läggs i dag till riksdagen. Det innebär att det nästa år ska vara cirka 500 svenska soldater i Afghanistan. I styrkan kommer två räddningshelikoptrar med ett 30-tal personer att ingå.

Enligt utrikesminister Carl Bildt kommer den svenska politiken nu att anpassas till andra länder som har soldater i Afghanistan. Enligt Kabulkonferensen i somras vill Afghanistans regering ta över styrkorna i landet 2014. Då ska den svenska stridande styrkan vara hemtagen. Det är ambitionen, men enligt Carl Bildt finns det en stor osäkerhet när det gäller årtalet.

– Det är i grunden president Karzai som har satt detta årtal och det är naturligt att vi anslutit oss till detta, men man kan inte vara säker på någonting. Men man måste ha ambitionen och det har vi. President Karzai har en ambition och den stöder vi internationellt och då är det klart att den svenska politiken ska stödja den också, säger utrikesministern.


 

V'änsterpartiets Hans Linde. Foto: Bertil Ericson/Scanpix.

Hör Pierre Lindgren, pansarskyttegruppchef på FS19 svenska basen i Mazar el Sharif diskutera propositionen och den svenska närvaron i Afghanistan med Hans Linde, (V) utrikespolitisk talesman i Studio Ett klockan 16 i eftermiddag.

Soldaten vs politikern om Afghanistan

Publicerat: kl 11:54, Studio Ett, 6 kommentarer
Foto: Dusan Vranic/Scanpix Foto: Dusan Vranic/Scanpix

Idag klubbas regeringens förslag formellt förslaget om den svenska styrkan i Afghanistan, ett förslag där det inte finns några direkt fasta tidsgränser, utan mera en förhoppning om att de stridande svenska trupperna ska kunna dra sig tillbaka 2012 och att det hela ska vara avslutat 2014. Vad betyder det för dom svenska trupperna på plats i Afghanistan? Hör Pierre Lindgren, pansarskyttechef och Hans Linde (V) som menar att Sverige borde lämna redan nästa år. 16-timmen

Soldaten vs politikern om AfghanistanSoldaten vs politikern (12:05)
Idag klubbas regeringens förslag formellt förslaget om den svenska styrkan i Afghanistan, ett förslag där det inte finns några direkt fasta tidsgränser, utan mera en förhoppning om att de stridande svenska trupperna ska kunna dra sig tillbaka 2012 och att det hela ska vara avslutat 2014. Vad betyder det för dom svenska trupperna på plats i Afghanistan? Hör Pierre Lindgren, pansarskyttechef och Hans Linde (V) som menar att Sverige borde lämna redan nästa år. Studio Ett 2010-11-04
 

Stopp för överföringar av asylsökande till Grekland

Migrationsverket stoppar överföringarna av asylsökande till Grekland. I väntan på ett avgörande i Migrationsöverdomstolen inhiberas alla ärenden om överföring dit.

Enligt Dublinförordningen ska en ansökan om asyl prövas i den första kontraktsstat en asylsökande kommer till i Europa. Migrationsverket beslutade igår att inhibera alla beslut om överföring av asylsökande till Grekland.
– Situationen för asylsökande i Grekland har gradvis försämrats och det finns nu rättsliga förutsättningar för oss att stoppa överföringarna av asylsökande dit, säger Migrationsverkets generaldirektör Dan Eliasson.
 
Flera skäl
I beslutet har flera faktorer vägts samman. En utredningsresa till Grekland, som Migrationsverket genomförde den 20-22 oktober, visade bland annat att asylsökande där har svårt att få sitt ärende prövat.
 
Europadomstolen om mänskliga rättigheter har i ett flertal enskilda fall begärt att överföring till Grekland inte ska ske. Detta tills domstolen avgjort ett pågående mål.
 
Dessutom råder för närvarande oenighet mellan de olika migrationsdomstolarna i Sverige kring överföring av asylsökande till Grekland.

 

Migrationsöverdomstolen
På grund av detta beslutade även Migrationsöverdomstolen den 14 oktober att ta upp ett sådant ärende till prövning.
– Migrationsöverdomstolen sätter praxis för tillämpningen av den svenska utlänningslagen. Till dess det målet är avgjort överförs ingen till Grekland, säger Dan Eliasson.

Sedan maj 2008 överför Sverige inga ensamkommande barn till Grekland. Nederländerna, Norge och Storbritannien har tidigare i år stoppat alla Dublinöverföringar dit.
Kontakta oss »
Sidan senast uppdaterad: 2010-11-03

http://www.migrationsverket.se/info/3143.html

 

Afghanistan och invandring heta debattämnen

Partiledarna i den nya riksdagen med åtta partier, möttes idag i en partiledardebatt. Den kom att präglas av Sverigedemokraterna och dess ledare Jimmie Åkesson som var med för första gången. Socialdemokraternas ledare Mona Sahlin angrep Sverigedemokraterna.

– Att ett parti med rötter i rasismen har tagit plats i Sveriges riksdag, det är en förlust för demokratin och ett misslyckande för svensk politik i dag, sade Mona Sahlin i riksdagen.

Sverigedemokraternas ledare Jimmie Åkesson svarade:

– Hon påstår att mitt parti har rasistiska rötter, men det är inte mitt parti som har tagit initiativ till rasbiologisk forskning eller till tvångssterilisering av människor, utan det är ditt parti, Mona Sahlin, sade han.

Vänsteledaren Lars Ohly angrep miljöpartiet och socialdemokraterna för att dom brutit den rödgröna överenskommelsen som kom innan valet om den svenska Afghanistanstyrkan.

Vänsterpartiet står fast vid den tidigare rödgröna överenskommelsen och tänker lägga den som en motion imorgon när regeringen lägger sin proposition:

– Min fråga till Mona Sahlin är: På vilken punkt är det här en ny strategi, på vilken punkt innebär detta ett brott med det misslyckade kriget?, undrade Lars Ohly.

Socialdemokraternas ledare Mona Sahlin svarade att hon tycker att det är viktigt med en bred överenskommelse om Afghanistan:

– Sammantaget är det en ny gemensam strategi som ska möjliggöra avslut på det militära och ett långsiktigt ansvar. Jag tycker att det här blev en bra överenskommelse och jag står för den, sade hon.

I dagens debatt var det premiär för Sverigedemokraternas ledare Jimmie Åkesson i riksdagens talarstol. I ett replikskifte med statsminister Fredrik Reinfeldt kritiserade han invandringen:

– Invandringen har aldrig varit så stor som under regeringen Reinfeldt. Hur ska man kunna bryta utanförskapet och försvara arbetslinjen, samtidigt som man fortsätter att importera arbetslöshet?

Moderatledaren, statsminister Fredrik Reinfeldt svarade med att invandring behövs och att en positiv förändring är att asylsökande fått större möjlighet att jobba:

– Jag tycker att vi ska vara ödmjuka och säga att det är svårt att få jobb om man har arbetsförbud. Så har det sett ut. Nu kan man jobba under asylprocessen. Vi behöver detta. Vi behöver mer av arbete och vi behöver mer av arbetsutbud, sade statsministern.

En annan fråga i debatten var hur regeringen ska få igenom sin politik i riksdagen när den inte har stöd av en majoritet av ledamöterna. Socialdemokraternas Mona Sahlin frågade statminister Fredrik Reinfeldt hur han tänker hantera den frågan:

– Det kan väl inte vara så att din strategi är att säga till mig att jag måste vara med och ta ansvar för Sverige? Att ta ansvar för att 40 000 ska utförsäkras, nej. Ta ansvar för arbetslösheten är så hög, nej. Så då kvarstår frågan: Hur ser din parlamentariska strategi ut?

Fredrik Reinfeldt svarade med att hänvisa till tidigare socialdemokratiska minoritetsregeringar:

– Det har många gånger varit så att det varit osäkerhet i oppositionen som gjort det möjligt att regera i minoritet, sen får vi naturligtvis se hur det är möjligt utifrån budgetordning och breda överenskommelser, och på det sättet har jag redogjort för vår strategi, säger Fredrik Reinfeldt.

توقف فوري تمام اخراج ها به يونان

Stopp för överföringar av asylsökande till Grekland

امروز ( 2 نوامبر) ، اداره مهاجرت سويدن تصميم گرفت تا فوراٌ تمام اخراج ها را به يونان متوقف نمايد 

دليل آن نارسايي يونان در بررسي تقاضاي متقاضيان پناهندگي پنداشته شده است . سيسيلي مالمستروم کميشنرسويدني اتحاديه اروپا بررسي پناهنجويان را در يونان وحشتناک توصيف کرده است. چندين کشور اتحاديه اروپا  اين اخراج ها راقبلاٌ متوقف ساخته بودند. کشور ناروي نيز چندي قبل اين کار را انجام داد . مطابق توافق دوبلين پناهجويان که در کشور نخستين اتحاديه شنگن تقاضاي پناهندگي نموده ويا در آنجا بوده ، ديپورت ميشدند

Sverige stoppar avvisningar till Grekland

Immigranter i centrala Aten. Foto: Petros Giannakouris/Scanpix  

Immigranter i centrala Aten.

 Foto: Petros Giannakouris/Scanpix

 

 

 

Sverige stoppar avvisningar till Grekland

Migrationsverket beslutade i dag att med omedelbar verkan stoppa alla avvisnigar av flyktingar till Grekland.

Anledningen är Greklands undermåliga behandling av asysökande flyktingar. Den svenska EU-kommissionären Cecilia Malmström beskriver behandlingen av flyktingar i Grekland som ”fasansfull”.

Flera andra länder har redan stoppat avvisningar till Grekland.

Nils Edman

http://svt.se/2.22620/1.2222212/sverige_stoppar_avvisningar_till_grekland&from=rss?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+Svtse-Inrikesnyheter+%28svt.se+-+Inrikesnyheter%29

Översättningsarbete, ca 2 dagar/kvällar

Jag heter Pål Hollender och har nyligen filmat en dokumentär i Afghanistan. Filmen kommer heta ”Finding Ali” och är framförallt en beskrivning av vad som hänt i Afghanistan de senaste 10 åren. För att åstadkomma detta letar jag efter Ali, som jag träffade när jag var där senast precis efter USAs invasion.

Jag behöver hjälp med översättning av delar av mitt material. Du måste ha mycket god kunskap i pashto, dari och svenska. Du måste kunna översätta korrekt och ordagrant till svenska så att jag vet exakt vad folk säger i materialet. När jag filmade fick jag enart sammanfattande översättning, men behöver nu alltså ha en exakt översättning.

Det ännu inte översatta materialet består i huvudsak av afghaner som uttalar sig om den utländska närvaron i Afghanistan, med såväl positiva som negativa synpunkter.

Det kommer röra sig om ca 2 dagars arbete dagtid eller kvällstid i min studio vid Odenplan i Stockholm. Vad gäller exakt datum är jag flexibel, men någon gång mellan den 9 november – 15 november.

Jag kan betala 250 kronor/timme för rätt person, och det rör sig om minst 10 timmars arbete,

Ring för mer info.

MVH
Pål Hollender, dokumentärfilmare.

Kontakt:
0704-833935
info@hollender.se

تاریخچه مختصر ادبیات دری. (ویس ویسی)

تاریخ مختصر ادبیات افغانستان

زبان دری، فارسی قدیم نیست!

فارسی بازمانده زبان پهلوی و لهجهء متأثر شونده
از زبان های دری است.

مادر زبان ”دری” است وکلمه ”پارسی دری” باید به زبان ”فارسی” گفته شود.

بنده ویس ویسی نظر به علاقمندی که به ادبیات دارم خواستم تاریخچه مختصر ادبیات افغانستان را بدانم، بدینمنظور بعد از جد و جهد زیاد توانستم معلومات ذیل را جمع آوری نموده،  آنرا مختصر سازم و با هموطنان عزیز خویش شریک نمایم. قابل یادآوری است که متن ذیل را من ننوشته بلکه جمع آوری نموده ام.

زبان افغانستان”دری” و زبان ایرانی”فارسی” است.

 

اگر به گذشته کوتاه نظری کنیم در می یابیم که آریانای کهن در محور شهر باستانی بلخ مدنیت درخشان پنجهزار ساله افغانستان را داشت. مدنیتی که شامل افغانستان کنونی، هند، فارس (ایران) و آسیای میانه می گردید. قبل از گسترش دین اسلام، مدنیت آریایی به عنوان مهد تمدن و زبان در تاری
خ قدیم جهان همیشه بحث های علمی دارد. بلخ مرکز و آغازگر زبان اوستایی و دین زردتشتی بود. زردتشت خود اهل
و متولد شهر بلخ بود و به قول بیشتر مستشرقین زادگاه زردتشت را بلخ باختر (بخدی) می دانند.

یکی از محققان افغان در مورد کلمهء (باختر) م نویسد: ”..واژه باختري ابداع دانشمندان غربي است. نام اصلي آن بقول زائر چيني هيوان تسانگ  تخاري بوده است، يعني زبان كه مردم تخارستان بدان سخن ميگفتند. اما چون زبان ديگري قبل از باختري كشف و به تخاري معروف شد بناء براي زبان تازه نام باختري را برگزيدند كه منسوب بسرزمين باختر است.” (ع، صفحه انترنتی خاوران)

زبان مردم افغانستان از تأثیرات نفوذی یونانیان نیز متأثر گردیده و از قرن سوم ق.م.، رسم الخط یونانی با زبان پراکریت و رسم الخط خروشتی یکجا بکار می رفت و مورد استفاده قرار می گرفت.. همچنان خط پارتی که انکشاف یافته خط ”آرامی” است در عهد سلسلهء کوشانی ها و نفوذ ساسانی ها در بخش های از افغانستان مروج گردید.

رسم الخط خروشتی  که از راست به چپ نوشته میشد حدود یک هزار سال در سرزمین آریانای کهن رواج داشت که حدود و ثغور این زبان از بلخ و ماورأی دریای آمو تا سیستان و پنجاب بود.در جنوب افغانستان علاوه از رسم الخط خروشتی، زبان ”برهمنی” با رسم الخط آن نیز مروج و مورد استعمال بود.

در افغانستان قبل از اسلام (دورهء باختریان) زبان های زیاد دیگری نیز گپ زده میشد که عبارت بودند از زبان دری،تخاری، سغدی، یونانی، پشتو، اسکایی و پهلوی. این زبان ها غالباً منشعب از زبان های سانسکریت و پراکریت اند.

 

تفاوت زبان دری و پهلوی

زبان های دری و پهلوی با وجود شباهت های مشترکی دارند، ولی در اساس و بنیاد از هم متفاوت اند. عبدالله بن مقفع گوید: ”…پهلوی منسوب است به پهله که نام پنچ شهر است: اصفهان، ری، همدان، ماه نهاوند و آذربایجان. و اما دری زبان شهر نشینان بود و درباریان با آن سخن می گفتند و منسوب به دربار پادشاهی است و از میان زبان های اهل خراسان و مشرق، زبان مردم بلخ در آن بیشتر بود. اما پارسی، زبان مؤیدان (روحانیون زردتشتی) گزیده بود که در پارس مردم به آن دین معتقد بودند ) و امثال آنان بود و مردم فارس به آن سخن می گفتند.” (ت، ص:39)

عبدالله بن مقفع نیز محدودیت زبان پارسی را به شهر های خاص نموده، در حالیکه زبان دری با وسعت و گسترش آن در خطهء بزرگ خراسان(افغانستان قدیم) زبان رسمی، ادبی و معتبری بود و همه آثار و تاریخ و حکمت به این زبان نوشته شده است و از افتخارات مردم افغانستان بشمار می اید که تأثیراتی بر لهجهء فارسی نیز داشته است.

در اواسط قرن سوم ق.م. دولت موریای هند در گسترش دین بودایی در افغانستان سعی نمود. دولت یونانو باختری افغانستان دراین نفوذ دینی ممانعت ننمودند و می خواستند خود را در ثروت هند شریک سازند. لذا دین بودایی جای دین زردتشتی راگرفت.

کوشانی ها با تشکیل دولت افغانستان، مدنیت جدید را در تاریخ کشور ما رقم زدند. کنیشکا مقتدرترین پادشاه کوشانی در 120 میلادی پایتخت افغانستان را از بلخ و شمال افغانستان به بگرام و کاپیسا انتقال داد. این سلسله تا 220 میلادی دوام نمود که گرایش خاص در سیطره هند داشتند. یکی از قویترین حکومات محلی کوشانی ها، دولت کابلستان بود که از کاپیسا در جنوب هندوکش تا سواحل سند تسلط داشت.” (پ، ص:50)

زبان پادشاهان کوشانی ختنی و تخاری بود که این دو زبان از هم تفاوت کلی داشتند. اما زبان خروشتی در افغانستان از تاریخ پنجم ق.م. تا آغز قرن ششم میلادی، به مدت ده قرن رایج بود. ساحهء زبان های افغانستان از آسیای میانه تا جنوب سند و در غرب از کرمان تا سیستان وسعت داشت. آثاری از آن دوره ها نیز در مناطق مذکور وجود دارد.

از سال 220 تا 425 میلادی، افغانستان در تشنجات و حملات سه جانبه قرار داشت. ساسانی ها شمال غرب افغانستان را در دست گرفتند، سلسله ”کیداری” ها که مرکز آن کاپیسا بود موجودیت خود را در جنوب حفظ نموده و با ساسانی ها در جنگ بودند. کیداری ها با دولت ”گپتا” های هندی دوستی و مراودت داشتند. در سال 425م. یقتلی ها در شمال افغانستان دولت را تأسیس کردند که مرکز این دولت تخارستان بود. این دولت با قدرتی که داشت، توانست بهرام گور را در ”مرو” و یزدگرد ساسانی را در ”مرغاب” شکست دهد. بعد از شکست ایرانیان، دولت ”کیداری” هم در افغانستان سقوط داده شد و تمامیت ارضی افغانستان را افغان ها دوباره احیأ نمودند.

 

 

 

سیر زبان ادبی از اوایل گسترش اسلام تا به امروز

افغانستان قبل از گسترش دین اسلام، زیر نفوذ ادیان دیگری چون زردتشتی، بودایی و مانوی قرار داشت. دربخش شرقی افغانستان، دین بودایی بنابر تعلقات و روابط نزدیک با دولت گپتا های هندی رایج گردیده و تا مناطق مرکزی و جنوب غربی کشورمان نفوذ نموده بود.

با گسترش و نفوذ اسلام در افغانستان در سال 642م.، کشور ما به مدت یک قرن پذیرش فرهنگ و ادبیات جدید عرب و آموزش دین اسلام را در زنده گی اجتماعی خود آوردند. افغانستان دین اسلام و زبان عربی را با حفظ زبان خود پذیرفتند و ملت عرب هم از غنامندی زبان دری برخوردار شده با تمدن و فرهنگ قدیم افغانستان آشنا گردیدند. روابط افغانستان با دین اسلام و فرهنگ عرب و زبان عربی، در حقیقت یک تلفیق و آشنایی دو فرهنگ، در تشکیل آینده تمدن اسلامی نیز تأثیر افگند” (ج، ص:160) در چند دههء قرن اول هجری، سرزمین خراسان (افغانستان قدیم)، تحول عظیم بنیادی و اعتقادی که در ابعاد گوناگون دیگر اجتماعی نیز اثر گذاشت، بوجود آمد.

دین اسلام جاگزین عقاید مختلفه(زردتشتی،مانوی و بودایی) شد و زبان عربی منحیث زبان اعتقادی بزودی گسترش یافت. زبان های محلی افغانستان مانند زبان سریانی و اوستایی را نیز زیر تأثیر قرار داد. پذیرش زبان عربی و جاگزینی ویا نفوذ آن در زبان های دیگر ناشی از دو جریان بود:

یکی اینکه دین اسلام و کتاب آسمانی قرآن کریم به زبان عربی بود و تمام احادیث و روایات صدر اسلام و فقه از عربی به مردم انتقال می یافت. دیگر اینکه زبان عربی با سعی و کوشش علمای عربی زبان در تهیه متون علوم و ترجمه آثار یونان باستان و اندیشهء فلاسفه و حکمأ نقش بارزی را ایفأ نمود.

گسترش زبان عربی و نفوذ آن در ادبیات دری و پشتو و زبان های دگر منطقوی و حتی لهجه ها ، تأثیر گذاشت. در مورد نفوذ زبان عربی عوامل دیگری نیز وجود دارد که در مقاله دیگر رویآن بحث خواهم کرد.

 

زبان دری قبل از اسلام

در افغانستان، آسیای میانه و ایران قبل از اسلام نیز به زبان دری حرف و گپ می زدند. عبدالله بن مقفع در کتاب ”الفهرست” تألیف محمد بن اسحاق ابن الندیم الوراق که در سال 378م. ذکر نموده است که” در دوره هخامنشایان فارس و ساسانیان در شهر های مداین زبان دری مروج بود: ” اما الدریه فلغۃ مدن المدائن و بها کان یتکلم من بباب الملک و هی منسوبه الی حاضره الباب…”

اما محققان ایرانی این ادعا را رد می کنند. دکتر ذبیح الله صفا در کتاب ”تاریخ ادبیات ایران” می نویسد که اگر دری زبان تکلم شهر های شرق بود، پس چگونه در شهر های مدائن و در درگاه سلاطین ساسانی برای تکلم بکار میرفت. وی دلیل می آورد :” علت تسمیه لهجهء تخاطب مدائن به ”دری” انتساب آن به درگاه سلاطین ساسانی است نه از آنروی که آن لهجه، همان لهجهء مشرق است… (چ،ص:739)

ولی این تحلیل خیلی ضعیف بوده وجستجوگران ایرانی به گونهء خواسته اند تا از نفوذ زبان دری در دربار هخامنشیان فارس انکار کنند و دوباره به همین موضوع قانع شده اند که زبان دری، زبان مردم خراسان (افغانستان) است. عبدالله ابن مقفع به صراحت ذکر می کند که: ” الغالب علیها من لغۃ اهل خراسان و المشرق لغۃ اهل بلخ..”

یکی از اسناد برجسته دیگر که زبان دری را از زبان پهلوی قدامت و پیشی داده و آنرا زبان مستقل می داند، کتیبهء است که در سرخ کوتل بغلان کشف شد. ” اکنون که سنگ نبشتۀ مکشوفه بغلان را به زبان دری تخاری و رسم الخط یونانی می بینیم، اعتراف می کنیم که زبان دری کنونی از پهلوی منشعب نشده، بلکه در مدت یکهزار و هشتصد سال تا دو هزار سال پیش ازین در تخارستان تاریخی زبان تکلم و تحریر و ادب و دربار بوده، که این بیست و پنج سطر نوشتهء آنرادر حدود 160 لفظ بهمان شکل قدیم و عناصر کهن تاریخی در دست داریم، و بنابران کشف این سنگ نبشتۀ گرانبها، تحولی را در اعلام زبان شناسی و تاریخ ادبیات افغانستان بوجود میآورد و عقاید کهنه ویا تقلیدی را متزلزل می گرداند.” (ح، ص: / خ، ص :۴۴۸ ، چ، ص:۷۵۲ )

یکی از دانشمندان ادبیات افغان می نویسد:”…زبان دری قبل از برقراری ساسانیان در نواحی باختر(باکتریا) رو به هستی می گذارد؛ چنانکه در اواخر ساسانی و آغاز دوره اسلامی نمونه های از آن در کتب تاریخی و جغرافیه نویسان عرب دیده می شود..” (س، ص1۰)

”زبان دری . . . تاريخ چيز کم دو هزار سال [دارد]، در دوره های قبل از اسلام وجود داشـته و در افغانستان [خراسان کهن] بوجود آمده … نخسـت زبان مردم خراسان بوده و بعداً انتـشار آن به غرب [ايران امروز] صـورت گرفـته …” (ظ، ص:۲۲)

”درآن هنگام در کشور پارس زبان پارسی باستان از بین رفته بود. در آریانا (افغانستان آن عهد) در هرگوشه بزبانی دیگر گپ زده میشد, در سراشیبی های شرقی و جنوبی هندوکش زبان پراکریت, در کنار سانسکریت, کلاسیک قد علم کرده بود و مردمان آن نواحی بحیث یک زبان عمومی و ملی بدان سخن میگفتند. در شم
ال هندوکش وپاردریا در اثر تماس زبان سغدی و پهلوی خراسانی با زبان تخاری (بقولی شکل ابتدایی همین زبان دری) بوجود آمده بود” (ص، شماره٢، سال۶)

 

واقعیت امر آنست که دری، زبان گسترده و قدیمی بود که پهنه آن لهجه ها و زبان های دیگر رازیر نفوذ خود داشت. زبان پهلوی و لهجهء فارسی نیز متأثر از زبان دری بود. اینکه نویسنده گان ایرانی سعی دارند تا برعکس زبان دری را ”لهجۀ دری” و لهجهء فارسی را زبان فارسی می خوانند، در واقع تصور و کوششی است تا هویت زبان دری را در محور زبان پهلوی ترسیم کنند و آنرا ” فارسی دری” بنامند. این موضوع را به صراحت به همه دانشمندان و ادیبان افغانستان، ایران و تاجکستان یاددهانی و تذکر میدهم تا درمقالات و نوشته های تحقیقی خویش یکبار دیگر جستجوگر واقعیت های تاریخی زبان دری و دیگر زبان های ماحولش شوند و آنچه را که نوشته اند دوباره تعدیل نموده به واقعیت زبان دری صحه گذارند. برای دانشمندان افغانستان اینکار یک امر فرضی و واجبی شمرده شده و تاریخ ادبیات دری را که در معرض توهمات و تحریف ها قرار گرفته است ، برهانند و از تقلید های تبلیغاتی دیگران و یا از مصلحت های مقطعی ذوقی خود با زبان ها و ملیت های دیگر بپرهیزند تا باشد که واقعیت تاریخی جامعه ما بخوبی تمثیل گردد

زبان دری بعـد از قرن پنجـم هجری به سوی باخـتر (ايران امروز) گسترش يافـته است. کتيبه آتشکده کرکوی در ولايت نيم روز (استانی در غرب افغانستان و هم مرز با استان زابل ايران) را شايد بـتوان قديـمی ترين اثر به اين زبان شمرد.

ریشه لغوی زبان دری

زبان شناسان، دری را مشتق از کلمه ”دره” نموده اند و عدهء هم آنرا منسوب به دربار می دانند. اما اکثر محققین به این باور اند که زبان دری زبان دره های دامنه های هندوکش افغانستان است و در همانجا نمو کرده است.

 

زبان دری از دیدگاه شاعران

زبان دری در مجمع نویسنده گان و شاعران افغانستان از برجسته گی خاصی برخوردار بوده و با ذکر آن مباهات می ورزیدند. شماری از ابیاتی راکه در مورد زبان دری سروده شده و من با آن برخوردم بیرون نویسی کرده و تذکر آنرا دراینجا دور از موضوع این بحث نمی دانم.

فردوسی طوسی شاعر توانمند و حماسه ساز ادبیات دری در شاهنامه می نویسد:

 

کجا بیور از پهـــلوانی شمار

بود در زبان دری صد هزار

 

**

 

به تازی همی بود تا گاه نصـر

بدانگه که شد در جهان شاه نصر

 

بفرمـــــــــــود تا پارسی دری

نبشتند و کوتاه شــــــــــد داوری

 

فرخی سیستانی شاعر ارجمند دربار غزنوی در غزلی زبان دری را چنین مدح می نماید:

 

دل بدان یافتی از من که نکو دانی خواند

مدحت خواجهء آزاده به الفــا ظ دری

 

خاصه آن بنده که مانندهء من بـــنده بود

مدح گوینده و دانندهء الفاظ دری..(الخ)

 

ناصر خسرو بلخی به زبان دری ارج میگذارد و او را زبان ادب و مقام ارجمند می شمارد و می گوید:

 

من آنم که در پای خُوکان نریزم

مراین قیمیتی دُر، لفــظ دری را

 

 

سوزنی هم در شعر از زبان دری یاد میکند:

 

صفا روی او آسان بود مرا گفتن

گهی به لفظ دری و گهی به شعر دری

 

نظامی گنجوی شاعر برازنده زبان دری می فرماید:

 

گزازندهء داستان دری

چنین داد نظم گزارشگری

 

 

نظامی که نظم دری کار او اســت دری نظم کردن سزاوار او اســــــت

هزار بلبل دستانسرای عاشـــق را بباید از تو سخن گفتن دری آموخت

 

حضرت حکیم سنایی هم در بزرگی زبان دری و مدح او چنین می گوید:

 

شکر لله که ترا یافتم ای بحر ســـخا

از تو صفت زمن اشعار به الفاظ دری

 

عنصری بلخی ملک الشعرأی دوره سلطان محمود غزنوی می سر
اید:

 

آیا به فضل تو نیکو شده معانی خیر

ویا به لفظ تو شیرین شده زبان دری

 

حضرت سعدی درباب آموزش زبان دری می فرماید:

 

هزار بلبل دستان سرای عاشق را

بباید از تو سخن گفتن دری آموخت

 

حضرت حافظ شیراز از سخن سرایان زبان دری می سراید:

 

ز شعر دلکش حافظ کسی شود آگاه

که لطف طبع و سخن گفتن دری داند

 

علامه اقبال لاهوری هم در مورد زبان دری می گوید:

 

گرچه اردو در عذوبت شکر است

طرز گفتار دری شیرین تر است

 

—————————————————————————————————————————

 

 

منبع انترنتی:

http://archive.khawaran.com/DrTanwir_ZabaneDariFarsi.htm

نوت: کسانیکه خواهان استدلال بیشتری هستند، میتوانند با من به تماس شوند. برای واضح ساختن تاریخ ادبیات دری اسناد و ثبوت های سنگی وجود دارد که بیشتر از 1800 سال پیش حک گردیده است، و ما برای استدلال آماده هستیم.

تهیه و ترتیب: ویس ویسی

توافقنامه در مورد ادامه حضور قواي سويدن در افغانستان حاصل گرديد

حکومت در يک نشست خبري توافقنامه ميان حکومت ، حزب سوسيال دموکراتها و حزب محيط زيست پيرامون حضور قواي سويدن در افغانستان را اعلام نمود.مطابق اين توافقنامه قواي سويدن از ماموريت جنگي به ماموريت پشتيباني کننده تغييرموضع خواهد نمود

Afghanistansamtal
امروز حکومت موافقتنامه را با حزب سوسيال دموکراتها وحزب محيط زيست درمورد حضور قواي سويدن در افغانستان  اعلام نمود
طوريکه اکوت واحد خبري سويدن گزارش داده طبق توافقنامه  حضور قواي سويدن از حالت جنگي ( جنگ کننده ) به حالت پشتيباني کننده   تبديل گردد
اين يکي از نکات اصلي کنفراس مطبوعاتي فريدريک رينفلدت ( صدراعظم سويدن ) با مونا ساهلين ( رهبر سوسيال دموکراتها )و پيتر اريکسون ( سخنگوي حزب محيط زيست ) ميباشد
فريدريک راينفلدت صدراعظم سويدن گفت که توافقنامه  در تمام مدت ماموريت حکومت در نظر گرفته شده و شامل نه ماده  بوده که در سه بخش تقسيم گرديده است 
ـ سويدن تا سال 2014 به قسم کمک کننده حضور خواهد داشت و در سال 2012 نيروهاي سويدن کاهش خواهد يافت و در سال 2014 اين حضور پايان خواهد يافت 

راينفلدت تاکيد کرد که وضعيت برروي زمين بايد  نقش تعيين کننده داشته باشد
ـ ما همچنين بايد در هدفهاي دراز مدت به  توافق برسيم افغانستان بايد مسووليت خود را در قسمت امنيت بعهده بگيرد و اما ما بيشتر بايد برنامه هاي دراز مدت کمک و چيز هاي ديگر داشته باشيم
 فريد ريک رينفلدت درين بند اقدامات  طولاني تر را نسبت به 2014  در نظر دارد 

راينفلدت گفت که توافقنامه ما در لايحه که حکومت روز پنجشنبه  به پارلمان ارائه مينمايد ، بازتاب مي يابد

مونا ساهلين ( رهبر سوسيال دموکراتها ) در نشست خبري گفت که براي ماموريت نيروهاي سويدن راهبرد جديد نياز است
او ( مونا ساهلين ) منجمله در مورد گذار از حالت جنگي به تلاشهاي پشتيباني کننده و اهميت آموزش و مساعدت به نيروهاي امنيتي افغانستان سخن گفت
مونا ساهلين گفت که درين زمينه سويدن عهدشکني نميکند

ـ من احساس سپاسگزاري بزرگ ميکنم که حکومت مواضع خود را تغيير داد . بسيار خوب شدکه اين توافقنامه امکان پذير گرديد
مونا ساهلين گفت که در قدم اول اين يک سازش نيست بلکه يک ستراتيژي جديد است و او اضافه کرد که بسيار متاسف است که حزب چپ تصميم گرفت که ازين توافقنامه حمايت نکند
پيتر اريکسون سخنگوي حزب محيط زيست گفت که حزب محيط زيست هميشه از ماموريت سويدن در افغانستان حمايت نموده است. من ازحصول اين توافقنامه خيلي راضي هستم و اين با مشي حزب محيط زيست و آنچه ما ميخواستيم ،سازگاري دارد

ـ در مورد حمايت که به توافق رسيديم منجمله تمرکز به زيرساخت ها و کار عليه فساد صورت گيرد.
دقيقاٌ چقدرسرباز در تيم نظامي سويدن شامل باشد ، هنوز مشخص نميباشد

Vänsterpartiet hoppade av samtalen i morse

Lars Ohly. Foto: Janerik Henriksson/Scanpix

Lars Ohly säger att  

اما حزب چپ ازادامه  مذاکرات ميان حکومت و بلوک سرخ و سبز خودداري کرده ولارش اولي رهبر حزب چپ ميگويد که درين توافقات تاريخ دقيق خروج قواي سويدن از افغانستان وجود ندارد و هيچگونه تغيير استراتيژي در آن بمشاهده نميرسد. طبق توافقنامه قبلي بلوک اپوزيسيون قرار بود سويدن خروج قواي خود را از سال 2011  آغاز نمايد و طي دوسال خروج کامل نيروهاي مسلح سويدن را از افغانستان به پايان برساند

نسيم سحر 

"Går från stridande till stödjande"

Regeringen presenterade i dag den överenskommelse man gjort med S och MP om den svenska Afghanistanstyrkan. Ekot rapporterade direkt från presskonferensen.

Sahlin: Viktigt att det handlar om gemensamt åtagande

Statsminister Fredrik Reinfeldt presenterade överenskommelsen mellan regeringen och Socialdemokraterna och Miljöpartiet om svensk trupp i Afghanistan, på Rosenbad i Stockholm idag.Foto: Leif R Jansson/Scanpix.

Som Ekot tidigare rapporterat vill man föra Sveriges närvaro i Afghanistan från en stridande roll till att bli mer stödjande.

Det var en av huvudpunkterna vid regeringens gemensamma pressträff med Mona Sahlin (S) och Peter Eriksson (MP).

– Överenskommelsen är tänkt att täcka hela mandatperioden och innehåller nio punkter uppdelade i tre delar, sa statsminister Fredrik Reinfeldt.

Senast 2014 ska Sveriges insats ha övergått till den mer stödjande funktionen.

Redan 2012 ska en minskning av den svenska truppen kunna inledas. 2014 ska den vara avslutad.

Reinfeldt betonade dock att läget på marken måste ha en avgörande roll för insatsen.

– Vi ska också enas i mer långsiktig avsiktsförklaring. Afghanistan ska bära sin egen säkerhet, men vi ska ha en mer långsiktig plan vad gäller bistånd och annat, sade Reinfeldt.

På den punkten ser Reinfeldt ett längre åtagande än till 2014.

– Vår överenskommelse speglas i den proposition som regeringen lämnar på torsdag, sade Reinfeldt.

– Det behövs en ny inriktning för den svenska insatsen i Afghanistan, sade Mona Sahlin vid pressträffen.

Hon talade bland annat om övergången från stridande till stödjande insatser och vikten av utbildning och bistånd.

– Där tänker inte Sverige svika, sade Mona Sahlin.

– Jag känner en väldig tacksamhet över att regeringen har flyttat sina positioner. Det är bra att man möjliggjort en överenskommelse som den vi har i dag, sa Sahlin också.

– Det här är inte i första hand en kompromiss utan en ny strategi, sa Mona Sahlin också och beklagade att Vänsterpartiet valt att inte vara med.

– Miljöpartiet har hela tiden ställt sig bakom insatsen i Afghanistan. Jag är mycket nöjd med den här överenskommelsen, den ligger väl i linje med vad MP har begärt, sa språkröret Peter Eriksson.

– Vi tycker att frågor om krig och fred lämpar sig illa för hoppande majoriteter i riksdagen.

Det bistånd man kommit överens om ska bland annat fokusera på infrastruktur och arbete mot korruption, enligt Peter Eriksson.

Exakt hur många svenskar som kommer att finnas i den svenska truppen är ännu inte klart.

http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=83&artikel=4145929


Vänsterpartiet hoppade av samtalen i morse

Lars Ohly. Foto: Janerik Henriksson/Scanpix

Lars Ohly säger att  V valde att lämna samtalen med regeringen eftersom uppgörelsen inte innehåller något absolut slutdatum för de svenska trupperna.

Bildt, Sahlin och Eriksson i Studio Ett

Vad fick partierna att komma överens? Är det ett svek mot väljarna? Diskussion och analys i Studio Ett. Medverkande: Carl Bildt (M), utrikesminister, Mona Sahlin (S) partiordförande, Peter Eriksson, språkrör Miljöpartiet mfl. 

Carl Bildt, Mona Sahlin och Peter Eriksson om de svenska truppernas närvaro i AfghanistanCarl Bildt, Mona Sahlin och Peter Eriksson om de svenska truppernas närvaro i (20:00)
Senast 2014 ska de svenska styrkorna i Afghanistan ha övergått från att vara stridande till stödjande. Så lyder den överenskommelse som regeringen har träffat med Socialdemokraterna och Miljöpartiet. Vad betyder det? Vad fick partierna att komma överens? Är det ett svek mot väljarna? Diskussion och analys i Studio Ett. Medverkande: Carl Bildt (M), utrikesminister, Mona Sahlin(S) partiordförande och Peter Eriksson(MP), språkrör Miljöpartiet. Studio Ett. 2010-11-01.
Lägg till i spelkö Spara som favoritklipp Dela Facebook Twitter Digg Del.icio.us Direkt länk till ljudet Poddradio Öppna i spelaren
Claes Arvidsson, SvD och Jonas Thunberg, Flamman om överens
kommelsen om de svenska styrkorna i Afghanistan
Claes Arvidsson, SvD och Jonas Thunberg, Flamman om överenskommelsen om styrkor (6:10)
Senast 2014 ska de svenska styrkorna i Afghanistan ha övergått från att vara stridande till stödjande. Så lyder den överenskommelse som regeringen har träffat med Socialdemokraterna och Miljöpartiet. Vad betyder det? Vad fick partierna att komma överens? Är det ett svek mot väljarna? Diskussion och analys i Studio Ett. Hör Claes Arvidsson, ledarskribent Svenska Dagbladet och Jonas Thunberg, utrikesredaktör Flamman. Studio Ett. 2010-11-01.
Lägg till i spelkö Spara som favoritklipp Dela Facebook Twitter Digg Del.icio.us Direkt länk till ljudet Poddradio Öppna i spelaren

تاریخ مختصر ادبیات افغانستان

زبان دری، فارسی قدیم نیست! فارسی بازمانده زبان پهلوی و لهجهء متأثر شونده از زبان های دری است.مادر زبان ”دری” است وکلمه ”پارسی دری”  باید به زبان ”فارسی” گفته شود 

بنده ویس ویسی نظر به علاقمندی که به ادبیات دارم خواستم تاریخچه مختصر ادبیات افغانستان را بدانم، بدینمنظور بعد از جد و جهد زیاد توانستم معلومات ذیل را جمع آوری نموده،  آنرا مختصر سازم و با هموطنان عزیز خویش شریک نمایم. قابل یادآوری است که متن ذیل را من ننوشته بلکه جمع آوری نموده ام.
زبان افغانستان”دری” و زبان ایرانی”فارسی” است

Wais 

اگر به گذشته کوتاه نظری کنیم در می یابیم که آریانای کهن در محور شهر باستانی بلخ مدنیت درخشان پنجهزار ساله افغانستان را داشت. مدنیتی که شامل افغانستان کنونی، هند، فارس (ایران) و آسیای میانه می گردید. قبل از گسترش دین اسلام، مدنیت آریایی به عنوان مهد تمدن و زبان در تاریخ قدیم جهان همیشه بحث های علمی دارد. بلخ مرکز و آغازگر زبان اوستایی و دین زردتشتی بود. زردتشت خود اهل و متولد شهر بلخ بود و به قول بیشتر مستشرقین زادگاه زردتشت را بلخ باختر (بخدی) می دانند.
یکی از محققان افغان در مورد کلمهء (باختر) م نویسد: ”..واژه باختري ابداع دانشمندان غربي است. نام اصلي آن بقول زائر چيني هيوان تسانگ  تخاري بوده است، يعني زبان كه مردم تخارستان بدان سخن ميگفتند. اما چون زبان ديگري قبل از باختري كشف و به تخاري معروف شد بناء براي زبان تازه نام باختري را برگزيدند كه منسوب بسرزمين باختر است.” (ع، صفحه انترنتی خاوران)
زبان مردم افغانستان از تأثیرات نفوذی یونانیان نیز متأثر گردیده و از قرن سوم ق.م.، رسم الخط یونانی با زبان پراکریت و رسم الخط خروشتی یکجا بکار می رفت و مورد استفاده قرار می گرفت.. همچنان خط پارتی که انکشاف یافته خط ”آرامی” است در عهد سلسلهء کوشانی ها و نفوذ ساسانی ها در بخش های از افغانستان مروج گردید.
رسم الخط خروشتی  که از راست به چپ نوشته میشد حدود یک هزار سال در سرزمین آریانای کهن رواج داشت که حدود و ثغور این زبان از بلخ و ماورأی دریای آمو تا سیستان و پنجاب بود.در جنوب افغانستان علاوه از رسم الخط خروشتی، زبان ”برهمنی” با رسم الخط آن نیز مروج و مورد استعمال بود.
در افغانستان قبل از اسلام (دورهء باختریان) زبان های زیاد دیگری نیز گپ زده میشد که عبارت بودند از زبان دری،تخاری، سغدی، یونانی، پشتو، اسکایی و پهلوی. این زبان ها غالباً منشعب از زبان های سانسکریت و پراکریت اند.

تفاوت زبان دری و پهلوی
زبان های دری و پهلوی با وجود شباهت های مشترکی دارند، ولی در اساس و بنیاد از هم متفاوت اند. عبدالله بن مقفع گوید: ”…پهلوی منسوب است به پهله که نام پنچ شهر است: اصفهان، ری، همدان، ماه نهاوند و آذربایجان. و اما دری زبان شهر نشینان بود و درباریان با آن سخن می گفتند و منسوب به دربار پادشاهی است و از میان زبان های اهل خراسان و مشرق، زبان مردم بلخ در آن بیشتر بود. اما پارسی، زبان مؤیدان (روحانیون زردتشتی) گزیده بود که در پارس مردم به آن دین معتقد بودند ) و امثال آنان بود و مردم فارس به آن سخن می گفتند.” (ت، ص:39)
عبدالله بن مقفع نیز محدودیت زبان پارسی را به شهر های خاص نموده، در حالیکه زبان دری با وسعت و گسترش آن در خطهء بزرگ خراسان(افغانستان قدیم) زبان رسمی، ادبی و معتبری بود و همه آثار و تاریخ و حکمت به این زبان نوشته شده است و از افتخارات مردم افغانستان بشمار می اید که تأثیراتی بر لهجهء فارسی نیز داشته است.
در اواسط قرن سوم ق.م. دولت موریای هند در گسترش دین بودایی در افغانستان سعی نمود. دولت یونانو باختری افغانستان دراین نفوذ دینی ممانعت ننمودند و می خواستند خود را در ثروت هند شریک سازند. لذا دین بودایی جای دین زردتشتی راگرفت.
کوشانی ها با تشکیل دولت افغانستان، مدنیت جدید را در تاریخ کشور ما رقم زدند. کنیشکا مقتدرترین پادشاه کوشانی در 120 میلادی پایتخت افغانستان را از بلخ و شمال افغانستان به بگرام و کاپیسا انتقال داد. این سلسله تا 220 میلادی دوام نمود که گرایش خاص در سیطره هند داشتند. یکی از قویترین حکومات محلی کوشانی ها، دولت کابلستان بود که از کاپیسا در جنوب هندوکش تا سواحل سند تسلط داشت.” (پ، ص:50)
زبان پادشاهان کوشانی ختنی و تخاری بود که این دو زبان از هم تفاوت کلی داشتند. اما زبان خروشتی در افغانستان از تاریخ پنجم ق.م. تا آغز قرن ششم میلادی، به مدت ده قرن رایج بود. ساحهء زبان های افغانستان از آسیای میانه تا جنوب سند و در غرب از کرمان تا سیستان وسعت داشت. آثاری از آن دوره ها نیز در مناطق مذکور وجود دارد.
از سال 220 تا 425 میلادی، افغانستان در تشنجات و حملات سه جانبه قرار داشت. ساسانی ها شمال غرب افغانستان را در دست گرفتند، سلسله ”کیداری” ها که مرکز آن کاپیسا بود موجودیت خود را در جنوب حفظ نموده و با ساسانی ها در جنگ بودند. کیداری ها با دولت ”گپتا” های هندی دوستی و مراودت داشتند. در سال 425م. یقتلی ها در شمال افغانستان دولت را تأسیس کردند که مرکز این دولت تخارستان بود. این دولت با قدرتی که داشت، توانست بهرام گور را در ”مرو” و یزدگرد ساسانی را در ”مرغاب” شکست دهد. بعد از شکست ایرانیان، دولت ”کیداری” هم در افغانستان سقوط داده شد و تمامیت ارضی افغانستان را افغان ها دو
باره احیأ نمودند.

 

سیر زبان ادبی از اوایل گسترش اسلام تا به امروز
افغانستان قبل از گسترش دین اسلام، زیر نفوذ ادیان دیگری چون زردتشتی، بودایی و مانوی قرار داشت. دربخش شرقی افغانستان، دین بودایی بنابر تعلقات و روابط نزدیک با دولت گپتا های هندی رایج گردیده و تا مناطق مرکزی و جنوب غربی کشورمان نفوذ نموده بود.
با گسترش و نفوذ اسلام در افغانستان در سال 642م.، کشور ما به مدت یک قرن پذیرش فرهنگ و ادبیات جدید عرب و آموزش دین اسلام را در زنده گی اجتماعی خود آوردند. افغانستان دین اسلام و زبان عربی را با حفظ زبان خود پذیرفتند و ملت عرب هم از غنامندی زبان دری برخوردار شده با تمدن و فرهنگ قدیم افغانستان آشنا گردیدند. روابط افغانستان با دین اسلام و فرهنگ عرب و زبان عربی، در حقیقت یک تلفیق و آشنایی دو فرهنگ، در تشکیل آینده تمدن اسلامی نیز تأثیر افگند” (ج، ص:160) در چند دههء قرن اول هجری، سرزمین خراسان (افغانستان قدیم)، تحول عظیم بنیادی و اعتقادی که در ابعاد گوناگون دیگر اجتماعی نیز اثر گذاشت، بوجود آمد.
دین اسلام جاگزین عقاید مختلفه(زردتشتی،مانوی و بودایی) شد و زبان عربی منحیث زبان اعتقادی بزودی گسترش یافت. زبان های محلی افغانستان مانند زبان سریانی و اوستایی را نیز زیر تأثیر قرار داد. پذیرش زبان عربی و جاگزینی ویا نفوذ آن در زبان های دیگر ناشی از دو جریان بود:
یکی اینکه دین اسلام و کتاب آسمانی قرآن کریم به زبان عربی بود و تمام احادیث و روایات صدر اسلام و فقه از عربی به مردم انتقال می یافت. دیگر اینکه زبان عربی با سعی و کوشش علمای عربی زبان در تهیه متون علوم و ترجمه آثار یونان باستان و اندیشهء فلاسفه و حکمأ نقش بارزی را ایفأ نمود.
گسترش زبان عربی و نفوذ آن در ادبیات دری و پشتو و زبان های دگر منطقوی و حتی لهجه ها ، تأثیر گذاشت. در مورد نفوذ زبان عربی عوامل دیگری نیز وجود دارد که در مقاله دیگر رویآن بحث خواهم کرد.

زبان دری قبل از اسلام
در افغانستان، آسیای میانه و ایران قبل از اسلام نیز به زبان دری حرف و گپ می زدند. عبدالله بن مقفع در کتاب ”الفهرست” تألیف محمد بن اسحاق ابن الندیم الوراق که در سال 378م. ذکر نموده است که” در دوره هخامنشایان فارس و ساسانیان در شهر های مداین زبان دری مروج بود: ” اما الدریه فلغۃ مدن المدائن و بها کان یتکلم من بباب الملک و هی منسوبه الی حاضره الباب…”
اما محققان ایرانی این ادعا را رد می کنند. دکتر ذبیح الله صفا در کتاب ”تاریخ ادبیات ایران” می نویسد که اگر دری زبان تکلم شهر های شرق بود، پس چگونه در شهر های مدائن و در درگاه سلاطین ساسانی برای تکلم بکار میرفت. وی دلیل می آورد :” علت تسمیه لهجهء تخاطب مدائن به ”دری” انتساب آن به درگاه سلاطین ساسانی است نه از آنروی که آن لهجه، همان لهجهء مشرق است… (چ،ص:739)
ولی این تحلیل خیلی ضعیف بوده وجستجوگران ایرانی به گونهء خواسته اند تا از نفوذ زبان دری در دربار هخامنشیان فارس انکار کنند و دوباره به همین موضوع قانع شده اند که زبان دری، زبان مردم خراسان (افغانستان) است. عبدالله ابن مقفع به صراحت ذکر می کند که: ” الغالب علیها من لغۃ اهل خراسان و المشرق لغۃ اهل بلخ..”
یکی از اسناد برجسته دیگر که زبان دری را از زبان پهلوی قدامت و پیشی داده و آنرا زبان مستقل می داند، کتیبهء است که در سرخ کوتل بغلان کشف شد. ” اکنون که سنگ نبشتۀ مکشوفه بغلان را به زبان دری تخاری و رسم الخط یونانی می بینیم، اعتراف می کنیم که زبان دری کنونی از پهلوی منشعب نشده، بلکه در مدت یکهزار و هشتصد سال تا دو هزار سال پیش ازین در تخارستان تاریخی زبان تکلم و تحریر و ادب و دربار بوده، که این بیست و پنج سطر نوشتهء آنرادر حدود 160 لفظ بهمان شکل قدیم و عناصر کهن تاریخی در دست داریم، و بنابران کشف این سنگ نبشتۀ گرانبها، تحولی را در اعلام زبان شناسی و تاریخ ادبیات افغانستان بوجود میآورد و عقاید کهنه ویا تقلیدی را متزلزل می گرداند.” (ح، ص: / خ، ص :۴۴۸ ، چ، ص:۷۵۲ )
یکی از دانشمندان ادبیات افغان می نویسد:”…زبان دری قبل از برقراری ساسانیان در نواحی باختر(باکتریا) رو به هستی می گذارد؛ چنانکه در اواخر ساسانی و آغاز دوره اسلامی نمونه های از آن در کتب تاریخی و جغرافیه نویسان عرب دیده می شود..” (س، ص1۰)
”زبان دری . . . تاريخ چيز کم دو هزار سال [دارد]، در دوره های قبل از اسلام وجود داشـته و در افغانستان [خراسان کهن] بوجود آمده … نخسـت زبان مردم خراسان بوده و بعداً انتـشار آن به غرب [ايران امروز] صـورت گرفـته …” (ظ، ص:۲۲)
”درآن هنگام در کشور پارس زبان پارسی باستان از بین رفته بود. در آریانا (افغانستان آن عهد) در هرگوشه بزبانی دیگر گپ زده میشد, در سراشیبی های شرقی و جنوبی هندوکش زبان پراکریت, در کنار سانسکریت, کلاسیک قد علم کرده بود و مردمان آن نواحی بحیث یک زبان عمومی و ملی بدان سخن میگفتند. در شمال هندوکش وپاردریا در اثر تماس زبان سغدی و پهلوی خراسانی با زبان تخاری (بقولی شکل ابتدایی همین زبان دری) بوجود آمده بود” (ص، شماره٢، سال۶)

واقعیت امر آنست که دری، زبان گسترده و قدیمی بود که پهنه آن لهجه ها و زبان های دیگر رازیر نفوذ خود داشت. زبان پهلوی و لهجهء فارسی نیز متأثر از زبان دری بود. اینکه نویسنده گان ایرانی سعی دارند تا برعکس زبان دری را ”لهجۀ دری” و لهجهء فارسی را زبان فارسی می خوانند، در واقع تصور و کوششی است تا هویت زبان دری را در محو
ر زبان پهلوی ترسیم کنند و آنرا ” فارسی دری” بنامند. این موضوع را به صراحت به همه دانشمندان و ادیبان افغانستان، ایران و تاجکستان یاددهانی و تذکر میدهم تا درمقالات و نوشته های تحقیقی خویش یکبار دیگر جستجوگر واقعیت های تاریخی زبان دری و دیگر زبان های ماحولش شوند و آنچه را که نوشته اند دوباره تعدیل نموده به واقعیت زبان دری صحه گذارند. برای دانشمندان افغانستان اینکار یک امر فرضی و واجبی شمرده شده و تاریخ ادبیات دری را که در معرض توهمات و تحریف ها قرار گرفته است ، برهانند و از تقلید های تبلیغاتی دیگران و یا از مصلحت های مقطعی ذوقی خود با زبان ها و ملیت های دیگر بپرهیزند تا باشد که واقعیت تاریخی جامعه ما بخوبی تمثیل گردد
زبان دری بعـد از قرن پنجـم هجری به سوی باخـتر (ايران امروز) گسترش يافـته است. کتيبه آتشکده کرکوی در ولايت نيم روز (استانی در غرب افغانستان و هم مرز با استان زابل ايران) را شايد بـتوان قديـمی ترين اثر به اين زبان شمرد.
ریشه لغوی زبان دری
زبان شناسان، دری را مشتق از کلمه ”دره” نموده اند و عدهء هم آنرا منسوب به دربار می دانند. اما اکثر محققین به این باور اند که زبان دری زبان دره های دامنه های هندوکش افغانستان است و در همانجا نمو کرده است.

زبان دری از دیدگاه شاعران
زبان دری در مجمع نویسنده گان و شاعران افغانستان از برجسته گی خاصی برخوردار بوده و با ذکر آن مباهات می ورزیدند. شماری از ابیاتی راکه در مورد زبان دری سروده شده و من با آن برخوردم بیرون نویسی کرده و تذکر آنرا دراینجا دور از موضوع این بحث نمی دانم.
فردوسی طوسی شاعر توانمند و حماسه ساز ادبیات دری در شاهنامه می نویسد:

کجا بیور از پهـــلوانی شمار
بود در زبان دری صد هزار

**

به تازی همی بود تا گاه نصـر
بدانگه که شد در جهان شاه نصر

بفرمـــــــــــود تا پارسی دری
نبشتند و کوتاه شــــــــــد داوری

فرخی سیستانی شاعر ارجمند دربار غزنوی در غزلی زبان دری را چنین مدح می نماید:

دل بدان یافتی از من که نکو دانی خواند
مدحت خواجهء آزاده به الفــا ظ دری

خاصه آن بنده که مانندهء من بـــنده بود
مدح گوینده و دانندهء الفاظ دری..(الخ)

ناصر خسرو بلخی به زبان دری ارج میگذارد و او را زبان ادب و مقام ارجمند می شمارد و می گوید:

من آنم که در پای خُوکان نریزم
مراین قیمیتی دُر، لفــظ دری را

سوزنی هم در شعر از زبان دری یاد میکند:

صفا روی او آسان بود مرا گفتن
گهی به لفظ دری و گهی به شعر دری

نظامی گنجوی شاعر برازنده زبان دری می فرماید:

گزازندهء داستان دری
چنین داد نظم گزارشگری

نظامی که نظم دری کار او اســت دری نظم کردن سزاوار او اســــــت
هزار بلبل دستانسرای عاشـــق را بباید از تو سخن گفتن دری آموخت

حضرت حکیم سنایی هم در بزرگی زبان دری و مدح او چنین می گوید:

شکر لله که ترا یافتم ای بحر ســـخا
از تو صفت زمن اشعار به الفاظ دری

عنصری بلخی ملک الشعرأی دوره سلطان محمود غزنوی می سراید:

آیا به فضل تو نیکو شده معانی خیر
ویا به لفظ تو شیرین شده زبان دری

حضرت سعدی درباب آموزش زبان دری می فرماید:

هزار بلبل دستان سرای عاشق را
بباید از تو سخن گفتن دری آموخت

حضرت حافظ شیراز از سخن سرایان زبان دری می سراید:

ز شعر دلکش حافظ کسی شود آگاه
که لطف طبع و سخن گفتن دری داند

علامه اقبال لاهوری هم در مورد زبان دری می گوید:

گرچه اردو در عذوبت شکر است
طرز گفتار دری شیرین تر است

—————————————————————————————————————————

منبع انترنتی:
http://archive.khawaran.com/DrTanwir_ZabaneDariFarsi.htm
نوت: کسانیکه خواهان استدلال بیشتری هستند، میتوانند با من به تماس شوند. برای واضح ساختن تاریخ ادبیات دری اسناد و ثبوت های سنگی وجود دارد که بیشتر از 1800 سال پیش حک گردیده است، و ما برای استدلال آماده هستیم.
تهیه و ترتیب: ویس ویسی