فرهنگي

! نوروز باستاني و سال نو 1389 هجري شمسي به همه تان مبارک

مراسم نوروزی در کابل

مراسم نوروزی در لوند

نوي سندره د پسرلي په هکله

آهنگ جديد : سال نو ات مبارک، نوي کال دي مبارک

آهنگ زيباي يار مزاري 

بيا که برويم به مزار

سمنک در جوش ، ما کفچه زنيم 

بيا که برويم به مزار: کنسرت فردين فرياد در ستوکهولم

آهنگ نوروزي وحيد قاسمي و هنگامه

Ahmad Zahir – (اگر بهار بیآید ترانه ها خواهم خواند )

ناشناس:جانانه راشه په گلشن نوي بهار دي

پيام تبريکي گرفتيم از دوست گرامي حميداله حفيظي 

نیک هدایت – سمولند خخه 

                                                               پسرلئ ته

افغانانوهیوادوالونوئ کال مومبارک شه     . که په هرخائ هر مکان یی په شه شان مومبارک شه
    نوئ هیلی نوئ فکرونه اتحادپه لورروانشئ    .      نوروته وگورئ شریکان دوخت کاروان شئ
                                      چی هیوادپری ابادیزئ هر ذمان مو مبارکشه
  خپل تاریخ وگورئ دااوس خه په مونز تیریزئ.          داحمد او دمیرویس کارنامی را ته یادیزئ
                                      ذ مونزه دویارنی توره دال  مو  مبارک شه
 له شماله ترجنوبه اوله شرقه هم ترغربه     .         یو افغان شئ زرونه وباسئ غوسه اوکرکه 
                                  یوه خوله  اویوقوت شئ داپیغام مو مبارک شه
شه موولید هم یی گوروهلته دله چه خه کیزئ .             بردئ او که لر دئ افغانان تول وزل کیزئ
                               هدایت ته قدرمنو میله د سخئ جان مومبارک شه 

*****  

نوروز یکی از کهن‌ترین جشن‌های به جا مانده از دوران باستان است. زمان برگزاری نوروز، در آغاز فصل بهار است. نوروز در  افغانستان و ايران  آغاز سال  نو محسوب می‌شود و در برخی دیگر از کشورها تعطیل رسمی است

مجمع عمومی سازمان ملل در نشست ۲۳ فبروري ۲۰۱۰ خود، ۲۱ ماه مارچ را به‌عنوان روز جهانی عید نوروز به‌رسمیت شناخت و آن را در تقویم خود جای داد. در متن به تصویب رسیده در مجمع عمومی سازمان ملل، نوروز، جشنی که قدمتی بیش از ۳ هزار سال دارد و امروزه بیش از ۳۰۰ میلیون نفر آن را جشن می‌گیرند توصیف شده‌است.

زمان نوروز

جشن نوروز از لحظه اعتدال بهاری آغاز می‌شود. در دانش ستاره‌شناسی، اعتدال بهاری یا اعتدال ربیعی در نیم‌کره شمالی زمین به لحظه‌ای گفته می‌شود که خورشید از صفحه استوای زمین می گذرد و به سوی شمال آسمان می‌رود. این لحظه، لحظه اول برج حمل نامیده می‌شود،  نوروز در تقویم میلادی با ۲۱ یا ۲۲ مارچ مطابقت دارد.

در کشورهايی مانند افغانستان و ايران  که تقويم هجری شمسي به کار برده می‌شود، نوروز، روز آغاز سال نو است. اما در کشورهای آسیای میانه و قفقاز، تقويم میلادی متداول است و نوروز به عنوان آغاز فصل بهار جشن گرفته می‌شود و روز آغاز سال محسوب نمی‌شود.

واژه نوروز در الفبای لاتین

در متن های گوناگون لاتین، بخش نخست واژه نوروز با املای

No،Now،Nov و Naw 

و بخش دوم آن با املای

Ruz، Rooz و Rouz 

نوشته شده است. در برخی از مواقع این دو بخش پشت سر هم و در برخی با فاصله نوشته می‌شوند. اما به باور دکتر احسان یارشاطر بنیان‌گذار دانشنامه ایرانیکا، نگارش این واژه در الفبای لاتین با توجه به قواعد آواشناسی، به شکل

Nowruz 

توصیه می‌شود. این شکل از املای واژه نوروز، هم‌اکنون در نوشته‌های یونسکو و بسیاری از متون سیاسی به کار می‌رود

پيشينه نوروز

منشا و زمان پیدایش نوروز، به درستی معلوم نیست.  در برخی از متن های کهن  ازجمله شاهنامه فردوسی و تاریخ طبری، جمشید و در برخی دیگر از متن ها، کیومرث به‌عنوان پایه‌گذار نوروز معرفی شده است.  پدید آوری نوروز در شاهنامه، بدین گونه روایت شده است که جمشید در حال گذشتن از آذربایجان، دستور داد تا در آنجا برای او تختی بگذارند و خودش با تاجی زرین بر روی تخت نشست. با رسیدن نور خورشید به تاج زرین او، جهان نورانی شد و مردم شادمانی کردند و آن روز را روز نو نامیدند

برخی از روایت‌های تاریخی، آغاز نوروز را به بابلیان نسبت می‌دهد. همچنین در برخی از روایت‌ها، از زرتشت به‌عنوان بنیان‌گذار نوروز نام برده شده است. اما در اوستا (دست کم در گاتها) نامی از نوروز برده نشده است

نوروز پس از اسلام

از برگزاری آیین‌های نوروز در زمان امویان نشانه‌ای در دست نیست و در زمان عباسیان نیز به نظر می‌رسد که خلفا گاهی برای پذیرش هدایای مردمی، از نوروز استقبال می‌کرده‌اند. با روی کار آمدن سلسله‌های سامانیان و آل بویه، جشن نوروز با گستردگی بیشتری برگزار ‌شد

در دوران سلجوقیان، به دستور جلال‌الدین ملک‌شاه سلجوقی تعدادی از ستاره شناسان  از جمله خیام برای بهترسازی گاهشمار گرد هم آمدند. این گروه، نوروز را در یکم بهار قرار دادند و جایگاه آن را ثابت نمودند. بر اساس این گاهشمار که به تقویم جلالی معروف شد، برای ثابت ماندن نوروز در آغاز بهار، مقرر شد که هر چهار سال یک‌بار، تعداد روزهای سال را (به‌جای ۳۶۵ روز)، برابر با ۳۶۶ روز در نظر بگیرند. طبق این قاعده، می‌بایست پس از انجام این کار در ۷ دوره، در دوره هشتم، به جای سال چهارم، بر سال پنجم یک روز بیفزایند. این گاهشمار از سال ۳۹۲ هجری آغاز شد

جغرافیای جشن نوروز 

منطقه‌ای که در آن جشن نوروز برگزار می‌شد، امروزه شامل چند کشور می‌شود. نوروز همچنان در این کشورها جشن گرفته می‌شود. با وجودی که بسیاری از آیین‌های نوروزی در این کشورها به‌صورت مشابه در این کشورها برگزار می‌شود، اما برخی آیین‌های نوروز در این کشورها دارای تفاوت‌هایی با یکدیگر هستند. به‌طور مثال در افغانستان در روز اول نوروز، سفره هفت‌میوه می‌چینند ولی در ایران، سفره هفت سین می‌اندازند.پس جغرافیای نوروز با اسم نوروز یا مشابه آن به سراسر خاورمیانه بالکان قزاقستان تاتارستان و آسیای میانه چین شرقی (ترکستان چین)سودان زنگبار آسیای کوچک سراسر قفقاز تا آستراخان آمریکای شمالی هندوستان پاکستان بنگلادش بوتان نپال تبت محدود می‌شود

همچنین کشورهایی مانند مصر و چین جزو سرزمین‌هایی نیستند که در آنها نوروز جشن گرفته می‌شد، اما امروزه جشن‌هایی مشابه جشن نوروز در این کشورها برگزار می‌شود.

غذاهای نوروزی 

یکی از متداول‌ترین غذاهایی که به مناسبت نوروز پخته می‌شود، سمنو (سمنک، سومنک، سوملک، سمنی، سمنه) است. این غذا با استفاده از جوانه گندم تهیه می‌شود. در بیشتر کشورهایی که نوروز را جشن می‌گیرند، این غذا طبخ می‌شود. در برخی از کشورها، پختن این غذا با آیین‌های خاصی همراه است. زنان و دختران در مناطق مختلف ایران،افغانستان، تاجیکستان[۴]، ترکمنستان[۲۹] و ازبکستان[۳۰] سمنو را به‌صورت دسته‌جمعی و گاه در طول شب می‌پزند و درهنگام پختن آن سرودهای مخصوصی می‌خوانند. به‌طور مثال در افغانستان در یکی از مشهورترین ترانه‌ها،( سمنک در جوش ، ما کفچه زنيم )  این بیت مکررا خوانده می‌شود[۲۶]:

پختن غذاهای دیگر نیز در نوروز مرسوم است. به‌طور مثال درافغانستان سبزي چلو ودر بخش‌هایی از ایران؛ سبزی پلو با ماهی، در ترکمنستان؛ نوروزبامه[۳۱]، در قزاقستان؛ اویقی آشار[۳۲]، در بخارا؛ انواع سمبوسه[۳۳] پخته می‌شود. به‌طور کلی پختن غذاهای نوروزی در هر منطقه‌ای که نوروز جشن گرفته می‌شود مرسوم است و هر منطقه‌ای غذاها و شیرینی‌های مخصوص به خود را دارد

مسابقات ورزشی

برگزاری مسابقات ورزشی عمومی در معابر شهری و روستایی، یکی‌ دیگر از آیین‌هایی است که در برخی از کشورها به مناسبت نوروز برگزار می‌شود. در ترکمنستان، مردان و زنان ترکمن، بازی‌ها و سرگرمی‌های ویژه‌ای از جمله سوارکاری، کشتی، پرش برای گرفتن دستمال از بلندی و شطرنج برگ
زار می‌کنند. برپایی جنگ خروس و شاخ‌زنی ‌قوچ‌ها از دیگر مراسمی است که در ترکمنستان برگزار می‌شود.[۲۳]

درولايات  شمالی افغانستان نیز مسابقات بزکشی به مناسبت‌های مختلف از جمله نوروز برگزار می‌شود

  سازمان ملل 21 مارچ را بعنوان روز جهانی ”نوروز ”برسمیت شناخت.  گفتگو با دکتر محمد اکرم عثمان 

در هفتاد و یکمین نشست شصت و چهارمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد که بعداز ظهر روز سه شنبه ۲۳ فبروري در مقر این سازمان در نیویورک برگزار شد، شرکت کنندگان، با تصویب قطعنامه ای عید نوروز را به رسمیت شناختند.

در خبر منتشرشده از سوی سازمان ملل متحد درباره اهمیت نوروز آمده است: ” نوروز برای بیش از ۳۰۰ میلیون نفر در سراسر جهان، آغاز سال نو است و بیش از سه هزار سال است که درمناطقی از بالکان، منطقه دریای سیاه، قفقاز، آسیای مرکزی و خاورمیانه و نقاط دیگری از جهان جشن گرفته می شود.”

بر اساس این خبر، متن این پیشنهاد به وسیله نماینده آذربایجان مطرح شد و در ادامه نماینده ایران شعری از مولوی درباره تولد دوباره زمین و انسان در نوروز خواند.

در این متن از نوروز به عنوان روزی برای دعوت مردم به درک متقابل و گفت و گوی فرهنگ ها نام برده شد.

با تصویب سازمان ملل متحد از این پس همه کشورهای عضو این سازمان باید در تقویم های رسمی شان روز۲۱ مارچ را به عنوان نوروز ثبت کنند و برای حفظ و توسعه فرهنگ و سنت های آن تلاش کنند.

پیشتر سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) نوروز را در فهرست میراث فرهنگی معنوی بشر قرار داده بود.

ازجمله کشورهایی که در ثبت جهانی نوروز همکاری کرده اند ازبکستان است که جمعیت زیادی از این کشور از جمله در سمرقند و بخارا به زبان فارسی صحبت می کنند و دارای پیوند های قوی و مشترک فرهنگی با کشورهای منطقه از جمله ایران است.

به اعتقاد بعضی از پژوهشگران، قلمروی که هم اکنون مردم آسیای مرکزی در آن به زندگی می کنند در گذشته مکان اصلی سکونت مردم آریایی بوده و این امر موجب گسترش چشمگیر سنت ها و آیین های نوروزی در میان مردم این منطقه شده است.

در آن سوی آسیای مرکزی و قفقاز یعنی در کشورهای ترکیه و عراق هم کردهای این دو کشور نیز نوروز را جشن بزرگ خود می دانند و آن را گرامی می دارند.

عید نوروز در بعضی ازکشورهای آسیای مرکزی و جمهوری آذربایجان تعطیل رسمی است و جشن گرفته می شود.

در سال های اخیر برگزاری نوروز جنبه جهانی تری به خود گرفته و برخی از شهرهای اروپایی نیز آن را به رسمیت شناخته اند

منبع : بي بي سي .

این جشن، با وجود خوانش آثار ادبی شاگردان توسط خودشان با
برنامه های ديگر هنری و تفريحی، زينت خواهد يافت 

زمان شروع : ساعت١٢ بعد از ظهر و
زمان ختم برنامه، ٦ شام، روز یکشنبه  ٢١ فبروری سال روان
مکان : سالن مکتب روگسود، واقع در روگسود، استکهلم

Rågsveds skolgränd 8 – Rågsved

شما ميتوانيد برای کسب اطلاعات لازم، نخست با معلمان زبان مادری فرزندان تان،
و همچنان با شماره های زير نيز تماس بگيريد.
0704449869  – 073 6236507 – 0739157487

نمیدانم زندگی یعنی چی؟

اگر زندگی امید است , پس این همه ناامیدی چرا؟

اگر زندگی چراغ است , پس این همه تاریکی چرا؟

اگر زندگی شادی است , پس این همه غم ها چرا؟

اگر زندگی بهار است , پس این همه خزان چرا؟

اگر زندگی جواب است , پس این همه سوال چرا

 احمد ظاهر : زندگي چيست؟ بشنويد

زندگی چیست؟

از باد پرسیدم زندگی چیست؟

گفت:زیبایی و شادابی

از دوست پرسیدم زندگی چیست؟

گفت:عشق و محبت

از خواب پرسیدم زندگی چیست؟

گفت:تعبیر کردن

از یار پرسیدم زندگی چیست؟

گفت:وفاداربودن به عشق

ازدریا پرسیدم زندگی چیست؟

گفت:آرامش و سکوت

بازهم ازیارپرسیدم زندگی چیست؟

گفت:پیمان وصلت با یار

از دنیا پرسیدم زندگی چیست؟

گفت:غم و اندوه

              *      *      *      *

معنی زندگی

زندگی را از شمع پرسیدم چیست؟

گفت:سوختن

زندگی را ازآسمان پرسیدم چیست؟

گفت:انتظار

زندگی را از تقدیر پرسیدم چیست؟

گفت:داغ هجران

           *       *      *       *

زندگی

زندگی برفیست در حال آب شد

زندگی کتابیست آنرا مطالعه کن

زندگی زیباست آنرا عبادت کن

زندگی خواب و رویاست آنرا درک کن

زندگی رنج و اندوه است آنرا بسته کن

زندگی عشق است آنرا لذت ببر

زندگی یک سفر است آنرا به انجام برسان

زندگی نعمت است احساس اش کن

زندگی درد است تحمل اش کن

زندگی تحفه است بپذیرش

زندگی داستان است به خاطر بسپارش

زندگی گل است بو نموده و ازطراوتش استفاده کن 

به نظر شما زندگی یعنی چی …….

منبع : خانهء خورشيد

مصاحبه کننده : انجنیر عبدالقادر مسعو د
دوستان وخوانند ه گان عزیز وگرامی سلام خدمت یکایک شما.
گفت شنودی با محترمه عزیزه عنایت  شاعرو نویسنده ورزیده  کشورمان داریم
که توجه  شما عزیزان را به مطالعه ی آن جلب مینمایم

در سر زمین با ستانی و مردخیز افغانستان بهتـرین نخبگان,دانشمندان
نویسندگان, محققان,شاعران  در عرصه های ادب شناسی,باستان شناسی,زیبــا
شناسی,زبان شناسی,ژورنالیزم سیاست,تاریخ وغیره قدبرافـراشتــــه ومشــــعل
خدمت گذاری را د رعرصه,مسایل علمی,فرهنگی وادبیات کشورمـان فروزا ن
نگهداشته اند و فروغـی را درزمینه های فـــوق الذکربه ارمغان آورده اند کــه
کار نامه های شان قابل ستایش و تحسین است .
اکنون سخن درمورد یکی از چهـــره های فرهنگی ســر افـــرازوسخــن
سرایان شعر وادب زبان دری است.
این شاعرنازک اندیش وشیرین سخن درجمع درخشان ترین  ستاره هـا ی
شعر و ادب کشور ما مشعل پرجلا ل شعر و ادب را فروزان نگهداشــته و رونق
بخشیده است .
ایــن شـاعـر پــرحـوصـــله , متـواضـع و ظـریف انـد یـش کشورمــا محتر مــه
عزیزه عنایت است  که دانش ,ذکاوت وعلاقه فراوان  وی در نویسندگی, شعـــر
و ادبیات  قابل تمجید است . شاعره ی گرانمــایه در آثـار خـــود تـنها از شمـــع
گل , پــروانه , بلبل وطرهء  پیچـــان  یاد ننمــوده بلکه او شـــاعری است  کـــه
احسا سا ت  خود را  همیشه درمورد وطنش, رنج و مصیبت هــای که دامنگیـر
هموطنانش است نیز ابراز نموده و با تمام وجودش آنرا لمــس و احساس  کـرده
که آنرا  در سروده ها و مقالات خــود انعکـاس داده است  و فعـلاً هـم دردیـــار
غربت دررنج , درد  و نا له های مردم  وطن خود ,خویش را شریک میداند .
محترمه عزیزه عنایت درســـال ١٣٢۶ هجــری شمسی  در ولســـوالـی
اندخوی مربوط ولایت  جوزجان دیده به جهان گشوده  وبعد از مدتی پـدرشـان
محترم محمد کریم نسبت  وظیفه ی افسری اش در کابل متوطن گرد یـــــده که
موصوفه  نیز دوره تحصیلات  خود را در شهر کابل به پایان  رسانیده است .
وی از سال ١٣۴٧  الی ١٣٧٢ هجری شمسی  مدتی ٢۵ سال دروظیفه ء
دولتی  مشغول بوده  و مدتی ١٠ سال را به حیث مدیر عمومی سوانح  برشــنا
موسسهء وزارت آب و برق ایفای وظیفه نموده است .
در سال  ١٣٧٢ نظر به شرایط ناگوار  کشور مانند دیگر زنان همو طن
ما وظیفه  دولتی را ترک  گفته و نشستن به منزل را ترجیح میدهد.
در سال ١٣۵۴ هجری شمسی  در شهر مــزارشریف ذوق و علاقـه ی
شعری او  تبارز کرده عواطف و احساسات او باعث شده که به سرودن شعــر
آغاز  نمایـــد .
اشعار این شاعره آزاده  در روزنامه های انیس,پامیر درکـابل ,بیـــدار
در مزارشریف, روزنامه فاریاب, آرمان ملی ,جریـــده نگــاه, مجلهء ژونـدون ,
آواز, میرمن, حقیقت  انقلاب ثور,در کابل ودرخارج از کشوردرروزنامه هـای
تاجکستان, وحدت ملی و ماهنامهء کدواله در مسکو, مجله معتبر بخارادر ایران
مجلهء پژواک ,بانوان ایرانیان ,پنجره,راه نودر ها لـــند,پرستوهـــا دردنمارک و
فصل نامه ی نور وبا نوان  در اتریش بچاپ رسیده است .
عزیزه عنایت  ازسال ١٣۶۴ هجـــری شمسی تا سال ١٣٧١ هجـــــری
نزد مرحوم استاد محمد عبدالحمید اسیرکه در میـان خانقاهیان سوخته و سجـاده
نشینان آراسته بنام قندی آغا معروف هستند علم عروض ولازمه  پنج گانــه ی
شعر را تدریس  نموده اند.
درسال ٢٠٠٣ میلادی گزیده ء اشعار او بنام (سیر زندگی)در کشـــور
هالنداقبال چاپ یافت و همچنان   اثردیگر وی بنام ( فروغ سحــر) در کشــور
ایران در سال ٢٠٠٨ میلادی به طبع رسید که اثر سومی و چهـا رم وی  بنا م
های (مرداسیروافغانستان درپنجهء نا ملایمات ) عنقـریب چاپ و بـــد ستـرس
عزیزان علم و ادب  قرار خواهد گرفت .
اینک مصاحبه ی را که با شاعره گرانقدرکه در عا لم غربت   درکشور
هالند بسر میبرند ترتیب و تنظیم نموده ام  برای علاقه منـدان  شعــر و ادب آنرا
پیشکش  مینمایم .
1-  پرسش: خانم عزیزه عنایت باعرض سلام وادب .لطف نموده  خود را معرفی
معرفی نماید.
پاسخ : با تشکر از شما . نخست از همه  صمیمانه ترین سلامها واحترامات
خویش را خد مـــت   خواننده گان عزیز تقــدیم داشـــته و اظهــار میـــدارم
که نام من عزیزه و اسم فامیلی ام عنایت است  که فعلاً در کشـور هالـــــند
زندگی میکنم .
2 – پرسش : کدام انگیزه با عث شد که به شعر گفتن آغاز نمودید ؟
پاسخ :از مدت ها حتی با ید بگویم که از دوران کودکی ام شعـر رادوســت
داشتم هر جا نامی از شعر و سرود میرفت  ناخود آگــــاه بدانسو کشــا نیده
میشدم و علاقه مندی عجیبی در خود احساس میکردم تا اینکه شبی خوابـی
دیدم و همان خواب با عث شعر گفتن من شد.
3- پرسش : عزیزه جان .بعد از اینکه به شعروشاعری روآوردید اولین شعرشمـا
کدام شعربود و  کدام عوامل و انگیزه ی با عث شد که این شعـررا انتخا ب
کردید ؟
پاسخ    :از زمانیکه به سرودن شعر پرداختم  اولین شعر من همان صحنهء راکه
در خواب دیده بودم بعنوان ثریا  در قالب شعر ریختم وآن اولین شعــرمـن
اســـــت.
4- پرسش :در فعالیت های ادبی تان  نقش و تا ثیر  فامیل تان  چه
بوده ؟
لطفاً در زمینه اگر معلومات ارایه نماید بهتر خواهد بود؟
پاسخ   : نقش فامیل من درکارهای فرهنگی ام  بخصوص در ابتدا شوهرم و بعد
ها پســردومم  بـــنام  وحیـــدالله جان  بسیارموثروارزنده بوده  کـه مرادر
این راه بیشتر تشویق نموده انـد و ممنون هریک شان هستم .
5 –  : پرسش: محترمه خانم عنایت ! میتوانید درمورد  وضع فامیلی خودمعلومات
دهیـــــــد ؟
پاسخ : من ازدواج کرده ام ثمرهء این ازدواج دوپسر ودو دخــــتر میبا شــد
که پسربزرگ ودخترانم فارغ دانشگاه های انجنیری, ادبیات بوده و پســر
خوردم سویه بکلوریا دارد .کــــه نسبت شرایط نا مساعـــد به تحصیلات
خویش ادامـــه داده نتوانست  . فعلاً عروسی کـــرده اند و  زندگی هــای
مستقل دارند .
6 –  پرسش:عزیزه جان ازخاطرات شیرین وتلخ تان امکان دارد حکایت  نماید؟
پا سخ : البته زنــــد گی توام با نشیب و فرازهای است که شیرینی وتلخی را
با خود همراه دارد که یکی از شیرین ترین خاطره های من  این است کـه
در سالهای ١٣۵۴ و١٣۵۵ که در امریت برق مزارشریف بحیث مامور
ایفای وظیفه میکردم و در همین  سا لها یکی پی دیگر اشعارمن درروز
نامه بیداردر مزارشریف بنشرمیرسیدند که درآن وقت محترم بارزآمربرق
مــزارشــریف روزنـــامهء را کــه در آن شعــرمـــن چــــاپ شده بــــود
در دفترم با جمعی از کارمندان آورد و بـــرایم تبـــریکی دادو در ضمن
علاوه نمود که امریت برق مزاربوجود شما افتخار میکند .برای من این
مسئله بسیار جالب و خوش آیند بود بخاطر یکه در آن زمـان  هم بــه
مقام زن کسی ارزش قایل نبود .ومن که منحیث یک زن چنیــن سخنـی
رادر حضور عده  از مردان و همکارانم شنیده بودم بسیار خوشحا ل و
تاکنون  خاطره شیرین آن در خاطرم باقی است . وتلخ ترین خاطـــره,
زندگی من زمانیکه وطن عزیزم را به عزم مهاجرت ترک میکردم.
٧- پرسش:  خانم عنایت! در پهــلوی  همه انگیــزه های شعـری تــــان آیــا شما
عواطف و احساسات تانرا به خاطرخواسته های ملی وبشری وطن خود
هم انعکاس داده اید اگر انعکاس داده اید در کدام شعر و نوشته ء تان؟
پاسخ   : نه تنها شاعرو نویسنده بلکه هرهنرآفرینی بدون احساسات وعوا طف
بشری نمیتواند اثری را ایجاد کند زیرا هنر آفرین برداشتی را کـــه از
جامعه و ماحول خویــش میکـــند  آنـــرا دوبــاره توسط اثــر خو یـــش
به جامعه تقدیم میکند که در سروده ها ونوشته های من نیزچنین چیزی
وجود دارد بطور مثــال کشورایران دراوایل٢٠٠٨ میلادی مهــاجریـن 
افغان را باوضع بسیار مشقت بار به این سوی مرز(افغانستان)ردمــرز
میکرد که در آن جمله  اطفال نیز شامل بودند و حینکه  ازطریق رسانه
های جمعی این اطفال معصوم را با پاهای برهنـه درروی برفهــــا ودر
سرمای زمستان دیدم بعد از ریختن بسیار اشک  شعری را به عنـوا ن
(کودک مهاجرافغان )سرودم که در سایت ها نشرشد وهمچنان ازطریق
ویب سایت های انترنتی در یکی از شب ها مشاهده نمـودم که دختـــــر
کرد عراقی را که (دعا) نام دا شت به جـرم اینکه  همسـرش را خودش
انتخاب کرده بود مردان جوان  کردبا نوک کفش وی را درروی جـاده
لگد مال کرده و دخترک که باربار بخاطر نجات خودرا ازچنـگ ایــن
گرگــان  ازز مین بــلــند میکـــرد .دوبـــاره اورا بــا  لگــــد و سنــگ
میزدند تا اینکه  دختر بیچاره  با سنگسارشدن  جان میدهـد واز تپیــد ن
میایستد .که با دیدن چنین صحنه  فریاد و اشک در من میپیچد و بعداز
چند   ساعتی شعری به عنوان ( دعا ) میسرایم  که همان صحنـه رادر
شعرم  انعکاس داده ام .
٨-  پرسش: خانم عزیزه عنایت!  اشعار تان را در خدمت  هنرمنـــدان قـرارداد ه
اید یا نه ؟ اگر در اختیار شان قرار داد اید به کدام  هنــرمندان وگــرنه
چــــرا ؟
پاسخ: بلی بعضی از سروده هایم را آواز خوان  محبـوب کشــور محتــــــرم
ولید همراز در آهنگ های خویش استفاده نموده  و آنــرا به علاقمندان
هنر و موسیقی عرضه نموده است  که از جمله یکی هـــم شعـــر مادر
است ( الا ای مادر مهر آورمن =  نشاط خاطرو تاج سرمن ).
و هم  تعداد از شعر هایم به آوازمحترم ظاهر توراج  دکلماتورمــوفق
کشورمان نیز دکلمه شده است .
9- پرسش: شما  منحیث یک شاعر به کدام هنرمنــدان کـه در انتــخـا ب  شعـــــر
و ادای درست  آن حین خواندن توجه دارند علاقه مـند هستید و کـــدام
آنها را میپسندید ؟
پاسخ :  بــه  کارهای همه ی هنرمندان کشورم ارج میگذارم  ولی قـا بل تدکر
است آنانیکه در راه موسیقی کشورمان زحمت وریاضت زیاد کشیده اند
قابل ستایش و تقدیر هستند که از جمله میتوان از مرحــوم استـاد محمــد
حسین سرآهنگ ,مرحوم احمد ظاهر,استاد مسحور جمال, استاد نا شناس
استــــادمهــو ش, احمـد ولی , استـاد شـــریف غـزل , فـــرهــاد در یـــا
,امیـــر جـــــان صبــــور,هنگا مــــه و وحـــید قا ســـمی نــــام برد .
البته از هنـــرمندان جــــــوان وتـــازه کــارکشـورمـــان محتـــــرم طاهـر
شباب ,شفیق مرید,لطیف ننگرهـــاری بشیرهمــدرد نیز میتوان یادکرد.               
١٠-  پرسش: عزیزه جان هر شاعر ازیک سبک  خاص شعری پیــروی میکنـــد
شما از کدام شیوه در انتخاب سبک شعری تان استفاده میکنید ؟
پاسخ : البته که هرشاعرسبک بخصوص خـــویش را انتخاب میکند من با یـد
بگویم
که شعرهای من بیشتر به سبک عراقی سروده شـده است .
11-  پرسش:به آثار کدام شاعران  داخل و خارج کشور علاقه مند هستید ؟
پاسخ:  به آثــاربزرگـان و شاعــــرانیکه بسیار علاقه خا ص دارم حضـرت
ابوالمعانی بیـــدل, حضــرت مـولانا ,حضــرت حـــا فظ شیــرازی واز
شاعــران معا صر رهی مهـــری,سیمین بیهبـا نی,رازق فانی ,ضیـای
قاری زاده ,حیدری وجـودی , عنایت الله پویان  شاعر پشــتو,کـریـمه
جان ملزم,فـریبــا جــان آتش,محتـرم دستگــیر نــایل, محتــرم محسـن
زردادی, زینت نوروراحــله یار .
12- پرسش: چرابا ید در شعر وزن وقافیه مرا عـت شود ؟
پاسخ :معمولاً شعرای جهان ازدو قاعده شعری استفاده کرده اند که یکی شعـر
کلاسیک است که در شعر کلاسیک  عـروض( وزن )و قا فیه حتمی
است زیرا شعر کلام مـوزن ,متخـیل و مقـفی است کـه بـدون آن شعـر
کلاسیک ازقالب شعری دور میشود. شعـر نو – یا شعر سپیـد که آنرا
نیمائی هم میگویــند غــیر عـــروضی و بـدون قــا فـــیه اســت  ولـی
دارای آهنگ  میبـا شد . ناگــفتـه نبـاید گـذاشــت  کـه در ایــن اواخــر
تعداد هم به شعر  پست مدرن رو آورده اند . 
13-  پرسش:فرق بین غزل, رباعی,مثنوی وقصیـــده چه اســت ؟ میتــوانیــد در
مورد هر کدام آن کمی توضیح بدهید .
پاسخ : از پیـدایش شعر دری فارسی. شعـرای فارسی زبان به سرودن انواع
و اقسام شعر طبع آزمــائی کرده اند که از جمله میــتوان قصیده, غزل
رباعی , مثنوی ,مستزاد,مخمس,قطعه,ترکیب بند, تـــرجیح بند,شعـر
مربع , شعر ملمع و تضمین را  نــــام گرفت .واینک بجــواب پاسخ
شما درزمینه  به شرح ذیل میپردازم.
اول: غزل درمعنی لغوی  ادبی آن حد یــــث عشق را گوینــــد
و چون این نوع شعر بیشتر مشتمل برسخنــــان عاشقانه است آنــرا
غزل نامیـــده اند ولی بعضاً موضوعات اخلاقی و اجتماعی نیــــــز
شامل آن شده میتواند . دومصراع اول آنرا مطلع ودومصراع اخیـر
آنرا که شا عر تخلص خویش رادر آن ذکر میکند مقطع  مینــما نــد
ابیات غزل از۵ تا١٢ و بعضاًٌ تا ١۵ و١۶ نیزبوده  میتواند.
مثــنوی : شعریست که در وزن یکی  اما هر بیت آن دارای قــافیهء
مستقل است که کلمه مثنوی بمعنی دوتائی است و ابیـات  مثنـــــوی
محدود نیست بنابراین , این نوع شعر را اکثراً برای ساخـتن تواریخ
و بعضی افسانه های طولانی بکار میبرند خوشتـرین  وزن هـــــای
مثنوی در نظم شاهنامه فردوسی, حدیقهء ثنائی ومثنوی مـولانا است
رباعی : که آنرا ترانه ودو  بیتی هم میگویند  که دارای دوبیت مــی
باشد  که قافیه  در هر دومصرع های بیت اول و چهــارم رعا یــت
شده و بر وزن (لاهول والله قوت الابلا) میبا شد و یا ۶-۵-۴-٣-٢-١
قصیــده: نوع اشعاریست که بریک وزن وقــافیه  با مطلع مصر ع
مربوط به یک دیگردرباره ء موضوع ومقصود معیــن از قبیــــــل
مدح پادشاه, فتح نامه,مرثیه, مسایل اخلاقی ,عرفــانــی واجتماعـــی
باشد که تعداد ابیات آن از ٢٠ تا ٨٠ و حتی ١۵٠ و بیشــترهـــــــم
شده میتواند .
14 – پرسش: از غزلهای کدام شاعران بیشتر استقبال میکنید ؟
پاسخ : بتاید از سوال یازدهم  باید بگویم که غزلیات  شمس تبریز,حضر ت
حافظ , حضرت بیدل سخت مورد علاقه ء من است .
15 – پرسش: چرادر وطن ما شاعران  زیادتر به دوبیتی ها علاقه مند بـــودنــد
و هستنـــــد؟
پاسخ:  شاعران وطن عزیزمـــا نه تنها بـــه دوبیتی سـرائی بلکه به سرودن
غزل, مثنوی, رباعی و انواع شعرنیز طبح آزمائی کرده اند.و دو بیتــــــی
هم شا مل این کتگوری میشود که اهالی روستا هاو مردم محـلی  وطــــن
عزیزما بخاطر ساختن  آهنگهای محلی بیشتر از دوبیتی ها استفاده میکنند
که شاعران وطن ما با درنظر داشت چنین مسایل وعلاقه مندی خود شـان
به دوبیتی سرائی نیز پرداخته اند.
16 – پرسش: عزیزه جان چرا در اشعار شما زیادتر رنگ روشن  عــاطفه, درد
, سوزو ساز جلوه ی چشمگیری دارد ؟
پاسخ: چون در جامعه ء ما غم و اندوه نسبت به شادی های زنــدگی بیشتــر
بوده است  که  غم ورنج  در این گیر ودار, طبقه محروم و بـی پنــاه
کشور مان را درگیر کرده که اکثریت مردم ما با بی عــدالتی هــــا
فقر و ستم زندگی را  بسر برده و میبرند مخصوصاً زنــان جامعه
ما درد بسیار کشیده اند لهذا با برداشت از دردهـای جامعه و مرد م
خویش  چنین  عواطف در شعر هایم زیادتر  انعکاس یافته است .
17 – پرسش : فرق بین شعرنو یا شعر سپید و کلاسیک چه است ؟
پاسخ : شعر نوویا سپید شعرغیر عروضی و بدون قا فیه  میبا شد ولی شعـر
کلاسیک  دارای وزن و قافیه است .
18 – پرسش: قراریکه اطلاع دارم شما از جمله اردتمندان وشا گـردان  محتــرم
حاجی محمد عبدالحمید اسیــرکه مشهـــور به   قنــــدی آغـا هستــنـد
میبا شید نظر شما در مورد شخصیت والای این بزرگ مـرد بیـــد ل
شناس  معروف  کشور  ما چه است ؟
پاسخ:  تا جائیکه من شناختی ازشخصیت روحانی جناب قندی آغا دارم ایشان
مــــاننـــــد ستـاره ی درخشــــــــان  در آسمــان ادبـــیــــــات  کشــــور
ما درخشیــدنــد و کـارکردهــای شان درعــــرصه غنامـندی فرهنگ و
ادبیات دری,فارسی قابل قادروستایش است وآثارزیادی ازجناب شــا ن
باقی ماند ه کـه از جمله میتوان  کلید عرفان, جنون شوکتان,پیــوند دل
وصف عرفا, پنج بنای تصوف, گوشهء فراغ ,نجوای شیب رانامبرد .
19 – پرسش:قرا
ریکه معلوم است  محترم قندی آغا در ایام  جوانی  با حـلقه های
درسی  بیدل , مولانا ودیگرعرفا  مصروف بودند آیا قندی آغا دراین
حلقه از خود شاگردانی هم  داشته و اگر داشته  میتوانـــید از آنها نا م
ببــریــد ؟
پاسخ: جناب قندی آغا استاد سخن, بیشترین حصهء عـمر خویــش را در راه
بیدل شناسی و تربیت  شاگردان  خویش صرف نمودند که شـا گردان
زیادی از ایشان  مانده اند وقراریکه اطلاع دارم  تا کنون حلقهء بیدل
شناسی را در کابل پسر بزرگ شان استاد محترم عبدالعزیز مهجــور
شاعر و نویسنده و در پشاور محترم محمد احسان فــرزند دوم شـا ن
در هالند  محترم حاجی محمد کبیررازقی عارف بزرگ  و محتـــرم
عبـــدالوهـــــاب فا یـــــز شـــاعـر و نویســــــنده  از شــــا گـــردا ن
و اردتمــنـــــدان جنــــــاب شـــــا ن هستنـــــــد  پیـــش میبــــرند کـه
تعداد زیادی از هموطنان و علاقه مندان بیدل دراین حلقه شا مل اند.
و همه ساله روزهای عرس حضــرت مولانا , حضرت ابوالمعانــی
بیدل وحضرت  غوث الاعظم دستیگرتجلیل میگردد که ارادتمنـدا ن
زیا دی  درآن اشتراک میکنند.
20 – پرسش:  به نظر شما فرق بین عرفان و تصوف در چه است ؟              
پاسخ : قابل تذکر است  که هردوازیک ریشه آب میخورد ولــی صــــوفی
از شریعت پیروی میکند و بســیار پا بـند قــوانیـن شـریعــت  اسـت
مگـر عــارف ازایـــن  مقــام فراتر رفتــه و ازراه علوم به حقـیقـت
رسیـــده  یعـنی تــجلی ذات  یکتــــائی همیشه در نظـرش مجســـم
و میدرخشد که محو, و سرشاردیدار معشــوق است .چنــــانچه در
یکی از روز ها که حضرت مولانا در گوشــهء نشســته  و غــرق
در اندیشهء خود بود که پیروانش صدا زدند, حالا موقع نماز دیگر
(عصر) است برویم که نماز گذاریم . در جواب حضـرت مو لانا
میفرماید. میدا نم آن نماز دیگر(عصر) است واین نمازدیگراست
یعنی که اندیشه  عشق معشوق (خداوند)بهترازنماز برایشان بوده.
21 –  پرسش:   نظر شما در مورد  موسیقی سماع  چه است و طــریقه چشتیه
با ساز وآواز و پای کوبی  هم رابطهء دارد ؟
پاسخ :    شعر و موسیقی این دو هنر پیوند مستحکمی با یک دیگـر دارند .
که  باموجودیت این هردو موسیقی لذت خاص خود را دارد .
در مورد رقص سماع که سلسلهء بسیار کهنی  با عا لم  تصوف
دارد و در تمام مذاهب  عبارت اند از بودیزم , مسحیت وباظهور
اسلام نیز در بین مسلمانان مـــروج بوده است  کـه  ایـن رقــــص
را بیشتر به  مولانای بزرگ نسبت میدهند چون عارف از جلـو ه
معشوق ( ذات پروردگار) بوجد آمده  و به رقص میپردازد.کــــه
حکایت رقص  سماع حضرت مولانا ومرید شدن صلاح الدیــــن
زرکوب به مولانای بزرگ ,بیانگر آن است .
اما طریقهء چشتیه که عبارت از ساز وآواز است  این موسیـقی
از زمان  خواجه نظام الدین اولیا  رایج یافته که با سـازآوازآغا ز
میشود و بیشتر در این  نوع موسیقی نعت ,حمـد وثنا وغزلیــات
عارفا نه خوانده میشود .
22 – پرسش:  کدام عوامل و انگیزه  ها  شما را زیاد تر وادار میساز که با یــد
شعر بسراید .
پاسخ :  هر پدیدهء که  برایم الهام بخش با شد. بطورمثال درد ورنج هـا ی
یک انسان , فریاد و ناله بینوایان , دیدن  منظرهء زیبــای طبیعــت
و حتی بانگ مرغ سحر که غزلی هم در این رابطه دارم .
مرغ سحر بانگ زد غفــلتم آگه نمـــــود
دیده گشودم زخواب صبح دل افروز بود
صبح پر از نور مهرصبح دل آویز وشـاد
دامن شب چیده بود صفحهء چرخ کمبــود
23 – پرسش: به نظر شما یک شاعر به خاطر توصیف های درست  وتصویرهای
بجا و مناسب  در توانا ئی کلام شعری خود از کدام  سلیقه هــاباید
استفاده کند؟
پاسخ : شاعر با ید ظرافت های شعری را در نظـــر داشته با شد  تخیـــــل
پردازی, نوآوری داشته با شد .شعر با ید از دل برخیزد که تا بردل
هــا نشیند .
24 – پرسش :عزیزه جان قرار یکه اطلاع داریم  در اثر  زحمات  فراوانی ذوق
و علاقه مندی تان یک تعداد از آثار و مقاله های شما  نشر گردیده
است میتوانید به طور  مختصر درآن  زمینه  صحبت کنید ؟
پاسخ : بلی علاوه از اینکه دواثر خویش را بنام های سیر زندگی و فـروغ
سحر به نشر رسانیده ام مقالاتی  نیز در عرصه هـــــای اجتماعـــی
سیاسی به سایت های مختلف مثل آریائی, جام غور,بادغیس, مشعل
روزنه, کاتب هزاره, سایت ففتا,وطن ,پرستوهـا نیزغرض نــــــشر
ارسال نموده ام که  هریک بموقع  آن منتشر شده است . که از آنهـا
سپاس گـــــذارم .
25  –  پرسش: اگر لطف نموده  بگوید که چرا راه مهاجرت را در پیش گرفتید
و فعلاً در کدام  کشور زندگی میکنید ؟
پا سخ: تشکر از شما  با ید بگویم که نسبت شرایط نا گوارافغانستان عــزیــز,
وطـــن را تــــرک کـــردم و چنـــانچــه  قبـــلاً در مــــورد سکونـت
فعلی ام روشنی انداخته ام باز هم اضافه میدارم که در کشور ها لـند
زندگی میکنم .
26 – پرسش: عزیزه جان  قراریکه اطلاع  داریم در این اواخر شورای همبستگی
زنان افغانستان درکشور المان  شهر هامبورک سمیناری رابه مناسبت
روز جهانی محو خشونت علیه زنان بر پـا نموده بودند و شمـا هــم
در آن اشتراک  کرده بودید .سهم شمــا درایــــن جلسه  چگـونه بو د
ونظر تان در این  مورد چه است ؟
پاسخ:    زنان در آسیای میانه  و مخصوصاً در افغانستان  از سالهای متمادی
با خشونت های
گوناگونی روبر هستند که خوشبختانه  در این اواخر
نها د ها, کا نـــون های فرهنگی و روشنفکران  وطن عزیزما سعی
دارند تا بــــا گــــرد هما ئـی ها و نشســـــت ها بـــا  ارایـــه نظریات
و پیشـــنهـــادات ســـا لم راه بــــــیــرون رفــــت از ایـــن ورطــه را
جستجـــوو بـــا اتحـــاد و همبســـتگی در بـــــرابـــــر ایــــن مشکـل
مشتـــرکــاً   تمــام  روشنفکـــران مبـــــــارزه کـنـند کـــه تـاریخ ٢١
نومبر سال ٢٠٠٩  میلادی در هامبـورگ نیز یکی  از این فعا لیــت
ها بشمار میرود که ازجانب  شورای همبستگی  زنان هــامبــورک
که مسئولیت این شورارامحترمه  نجیبه جان هوتکی به عهده دارد,راه
اندازی شده بود و اینجانب نیـــز در این نشست اشتراک و بــا ارایه
نظریات  وخوانش مقاله ی که به همین مناسـبت ترتیــب داده بـودم
سهم گرفته واز دیدار زنان منوروفرهنگیان کشورم نیزمستفید شدم.
27 – پرسش : نظر شما  در مورد وضع کنونی فرهنگی کشور ما چــــه است  و
پیام شما به فرهنگیان  ما که در داخل و خارج  کشور زنــدگی می
کنند چه میباشد ؟
پاسخ :   افغانستان  عزیز کشـوری است  دارای فرهنگ بسـیار کهن و غنی.
برما ست  که بخاطر حفظ ونگهــــداری آن بکوشیم ونگذاریم کـــــه
فرهنگ بیگانه  و کشورهای  ذ یــدخل,  فـــرهنگ و کلـــتور مردم
افغانستان راتحت تا ثــــیر قرار دهد. وقلم بدستان  کشورمان فعالیت
های  بیشتری را دراین عرصه ازطریق نوشته ها روی دست گیرند
28 – پرسش: خانم عنایت قراریکه اطلاع داریم شما از کدام مدت  در مکا تــب
متوسطه ی شهــر تلبرخ  کشـور هالند  مصـروف  تــدریس کلتـور و
فـــــــرهنگ افغا نــــستان هستــــید ؟ آیاازکارتان راضی هستیدیاخیر؟
پاسخ :  با سپاس از شما باید بگویم که از سال ٢٠٠۴ بدینسوبعد از پیمود ن
کورس کوتاه مدت از طریق دفتر پناهند گان به این وظیفه گما شـتــه
شده ام که تاکنون مصروف آن هستم و کار مورد علاقه ی من است .
و هم  تدریس کلتور افغانستان و معلومات درباره آن برای شاگردا ن
نیز بسیار جالب و دلچسپ  است  که در باره افغانستا ن از من بسیـار
سوا ل میکنند  که بعد از ختم درس به جواب سوالات آنان میپردازم .
29-  پرسش : پیام  تان به هموطنان عزیز ما چه است ؟
پاسخ:    گفتنی بیش ندارم  فقط  علاوه میکنم در شرایط دشـوار کشور با یــد
متحـــــدانه  در راه  استقرار صلح وامنیت کشورمان بــا همبستــکی
ودور از هر نوع  تبعیض بکوشیم . و نگذاریم که  دشمنــان میهـــن
بیشتر ازاین , وطن مارا به خاک و خون  بکشانند.
تشکر از شما که به سوالات بنده پاسخ ارائه کردید دراخیرکا میـا بـی  
سرفرازی,وموفقیت  های شایان شمارا در عـرصه ء کـــارهای ادبـی
وفرهنگی   تان از درگاه خـــداوند متعال خواهانم.
از شما هم جهان سپاس بـــآرزوی سلامتی شمـــا و همه ءهمـوطنـــان
عزیز یکه در هر گوشه ء این جهان پهناور قرار دارند.
در این قسمت چند پارچه شعر محتــــرمه خـــانم عنــایت را از دواثـر
چاپ شده  شان برگزیده و تقدیم  به خوانندگان عزیز میدارم .
باعرض حرمت  انجنیرعبدالقادرمسعود

آفتـــاب  آرزو

در صف صا حبدلان بر علم و فن پیــچیــده ام

رشتهء ناب حیـــا بـــــر خویشتن پیــچیــــده ام

خویشرا پـــــروانه علم و ادب  انگــــا شتـــــن

هر کـــجا در گــــرد شمع انجــــن پیــچیــده ام

من بیــاد  قــو م و ملکــم  همچنــــان تا رحریر

سو ختم , در آتــش  عشــق وطــن پیچیـــــده ام

در تفر جگاه الفـــت هــر کجـــا ای دوستــــا ن

چون نسیـــم صبحگا هی در چمـــن پیچیـــده ام

آب گــــردد زمــهــریـــــر  از آ فـتــــا ب آرزو

بـــر قبـــای آرزو ها خــو یشـــتن پیـــچیـــده ام

از کشـــا کش ها ی د نیــــا نیستم فارغ  د مـــی

در حـــر یم زنــــد گی با مــــا و مـــن پیچیده ام

مــد تی شــد ای (عزیزه ) در دیــــار غـر بـتــم

رشته های همــدلــی بر ملــک تــــن پیچیـــده ام

**  سرود عشــق ** 

سا قـــی بــیار باده که آمـد بهـــــار ما

گل رنگ میبرد زمی پرخمار ما                

ما باده نوش فصل بهاریم و می پرست                                   

بلبل بپای گل  بنشیند  کنا ر ما                

از تار ما  صبا بنوا ز د  سرود  عشق                                 

صد غنچه بشکفد به گلستان  زتــار ما

آسان  زکوی یار بیرون کی کشیم پا                                  

تا نشنــود  نـــوای دل بیقــــرار ما                

در سر هوای  عشق چرا پر ورید ه ایم                       

آخر بسوزد ت چو ( عزیزه)  شرار ما                      

”سنگ صبور” اولین رمان عتیق رحیمی به زبان فرانسوی است. داستان های دیگری که رحیمی تا کنون به چاپ رسانده، از جمله داستان مشهور ”خاک و خاکستر”، در آغاز به فارسی و بعداً به زبانهای اروپایی منتشر شدند

رمان سنگ صبور معتبر ترین جایزه ادبی فرانسه، گنکور، را از آن خود کرد

 

اما چرا رحیمی نخواسته یا نتوانسته سنگ صبور را نیز به زبان مادری خود (فارسی) بنویسد؟ در حالیکه تجربه های فوق العاده موفقش به فارسی، پیش درآمدهای خوب و مساعدی بودند برای نوشتن این رمان.

در مصاحبه ای که رحیمی به مناسبت چاپ کتابش کرده علت این کارش را چنین توضیح می دهد: ”با زبان مادری ممنوع ها و تابوها را هم می آموزی، در حالیکه در زبان دوم چنین خودسانسوری هایی وجود ندارد.”

برای اینکه زن را به سخن گفتن و مرد را به سکوت وادارد و برای اینکه زن بتواند کاملاً عریان در باره خود و تن خود و در بارۀ دردها و نیازهای خود سخن بگوید، رحیمی به زبان دوم خود پناه می برد.

رحیمی در این رمان انگشت بر غده های چرکین اجتماع افغانی می گذارد و گندیدگی و عفونت همه گیر و در عین حال تهوع آور آن را به مشام خوانندگان خود می رساند.

کار او در این داستان تابوشکنی است و پرده دری، پرده دری از قداست های مجعول و برای چنین رودررویی عریان، بیگانگی زبان دوم پوشش خوب و کافی عرضه می کند.

پس ازقتل نادیه انجمن شاعر جوان به دست شوهرش، عتیق رحیمی سفری به هرات می کند. در این سفر او شوهر و قاتل نادیه انجمن را که در حالت اغما و تقریباً بی جان در کلینیک زندان نگهداری می شد می بیند.

رحیمی درحالیکه چشم به قاتل دوخته است با خود می اندیشد: ”اگر من زن می بودم نزد او می ماندم تا حداقل همه حرف های نگفته را به صورت اوتف می کردم.” همین تصویر جان مایه رمان ”سنگ صبور” را می سازد.

در خانه که بر پنجره های آن پرده های منقش به پرندگان آویخته است، مردی در حالت اغما بر بستر مرگ افتاده و تنها از طریق سِرُوب تغذیه می کند.

در این داستان نقش های سنتی مرد و زن جا به جا شده است. زن که همیشه محکوم به سکوت بوده و اجازه نداشته صدایش را در برابر مردش ”بلند” کند و باید تنها گوش شنوایی برای شوهرش می بود، اینجا به سخن می آید. و مرد که همواره متکلم وحده در خانواده بوده و برای فرزندان و همسر تعیین تکلیف می کرده، اینجا ساکت است

عباس پویا

زن او که این بار نمرده است، پرستاری مرد محتضر خودرا می کند.

در آغاز زن هنوز تحت تـأثیر هیبت مردانه قرار دارد و جرأت گفتگوی مستقیم و واضح با شوهر بی جان خود را ندارد. فقط با لکنت و با سر افتاده به زیر، ناخوشی خود را زمزمه می کند.

زن بر بالین مرد نشسته و تسبیح می گرداند و دعا می کند، کاری که بر اساس آموزه های سنتی معمولاً در چنین مواقعی می کنند. کم کم زن از دعا و تسبیح صرف نظر می کند و در خود جرأت پرخاش و گفتگوی صریح با مرد بی جان خودرا می یابد.

این گفتگوی یکجانبه که از آغاز تا پایان کتاب ادامه دارد بیان شکوه های زن است: ازدواج اجباری، تجاوز به عنف، تجاوز از سوی محارم و بدتر از همه رابطۀ خفقان آور مردش با او. این گفتگوها فقط گاه به گاهی قطع می شود تا نویسنده با داخل ساختن بازیگران جانبی به صحنۀ داستان، پرده از چهرۀ تابو های دیگری مانند همجنس بازی حتی در صفوف مجاهدین یا طالبان براندازد.

در این داستان نقش های سنتی مرد و زن جا به جا شده است. زن که همیشه محکوم به سکوت بوده و اجازه نداشته صدایش را در برابر مردش ”بلند” کند و باید تنها گوش شنوایی برای شوهرش می بود، اینجا به سخن می آید. و مرد که همواره متکلم وحده در خانواده بوده و برای فرزندان و همسر تعیین تکلیف می کرده، اینجا ساکت است.

دیگر این زن نیست که باید سنگ صبور باشد، اینبار این مرد است که بالاجبار به سنگِ صبوری محکوم است.

در پناه زبان بیگانه

رحیمی با هنرمندی از تن رنجدیده و آسیب دیده زن تریبونی می سازد برای افشاکردن تابو های حاکم بر اجتماع افغانستان.

او در پناه زبان بیگانه با صراحت چشمگیر در بارۀ موضوع ها و پدیده هایی سخن می گوید که گپ زدن از آنها در زبان مادری اش ”شرم آور” تلقی می شود. او بی پرده نشان می دهد که چگونه از یکسو زبان و ذهن جامعۀ مردسالار افغانستان شهوت زده و جنسیت گرا است و از سوی دیگر چه اندک مرد و زن جامعه در بارۀ تن خود، تن همدیگر و نیازهای آن می دانند.

اینک دیگر باید روشن شده باشد چرا رحیمی ”سنگ صبور” را به فارسی ننوشته. ولی جامعۀ افغانستان بیش از همه به سخن گفتن در بارۀ تابوها و به این ترتیب به خواندن این کتاب نیاز دارد. باید منتظر ماند که کی ترجمۀ ”سنگ صبور” به خوانندگان عرضه می شود.

هرچند رمان ”سنگ صبور” از یک گفتگوی یک طرفه ساخته شده ولی تصویر پردازی های ماهرانه، زبان شیوا و تراژیک نفس گیر حاکم بر داستان، مجال از دست ماندن کتاب را از خواننده می گیرد.

سنگ صبور” یکی به خاطر زبان شیوای آن و یکی هم به خاطر شجاعت نویسندۀ آن مهمترین جایزه ادبی ” پريکس گنکورت ” فرانسه  را از آن خود کرد.”

”Prix Goncourt”

عباس پویا

استاد دانشگاه فرایبورگ

منبع : سايت بي بي سي

http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/2009/12/091205_dn_book_revew_sang_e_saboor.shtml

غرض معلومات بيشتر به لينک زير مراجعه کنيد

عتیق رحیمی برندۀ جایزۀ ادبی گنکورت

برای اولین بار فستیوال فلم های افغانی به تاریخ های 5 تا 7 دسمبر2009، در ستوکهولم سویدن برگزار می گردد

يکي از فلمهاي اين فستيوال فیلم 'سیبی از بهشت' ساخت دکتور همايون مروت است.درمورد اين فلم اينجا را کليک نموده وبيشتر بخوانيد

غرض ديدن برنامه فستيوال به پيوست هاي زير کليک نمائيد

Festival.film.pdf

filmfestival-dari.pdf

به اساس خواهش عده یی از دوستان  ، انجمن افغانها برای دید و بازدید روز عید سالون انگبی در تعمیر آ ، ب ، اف را از ساعت دوازده ظهر تا ساعت سه بعد از ظهر در اختیار دارد ، مقدم هموطنان عزیز مان را گرامی می دانیم.

زمان : روز یکشنبه موءرخ 29 نوامبر 2009

ABF, Sveavägen41…. مکان

آهنگ زيباي نغمه” بختور دي شه اختر ، نوي کالي دي مبارک ” بمناسبت عيد توسط يکي از عزيزان براي مان ارسال شده است 

همچنان نامهء از دوست گرامي محترم نيک هدايت بدين شرح اخذ کرده ايم

”گران اومحترم نسیم سحر اودافغا نانود تولنی د رهبری هیات د تولنی د غریو او تولو افغانانو ته نیکی هیلی او سلا مونه لوئ اختر مو مبارک شه .هیله مندیم چی دغه اختر د افغانانو او دنرئ دتولو مسلمانانو لپاره د صلحی .خوشحالئ او دملئ یووالئ اختروئ.همدارنگه په گران هیوادکی د صلحی ملی روغی جورئ .ابا دئ او پرخپلو پشو ولار افغانستان کال وئ او هغه وعدی چی د هیواد تاکل شوئ مشرتوب خپل ملت او نریوالو ته ورکرئ په خپلو وعدو وفا کرئ په رشتیا سره د فساد . غتو غلو مافیا ا و قاتلینو پر ضید په جرات مبارزه وکرئ له هررنگه معاملی شخصئ گتو تیر اود هیواد په خاصو شرایطو کی ملی گتو ته غوره توب ورکرئ .د تیرو کالو دمعاملو او معافیت چخه تجربه واخلئ . کنه دراتلونکی مسولیت به ددغه لوبغا رو په غاره وئ .

یوخل بیا مو لوئ اختر مبارک شه.

ستاسو لابر یالیتوب اوخوشحالئ ذما هیله.

نیک هدایت د پزواک نریوالی خپرونی خبریال”

 برعلاوه نامهء از دوست نهايت گرامي محترم خليل يکي از پناهجويان افغان بدست آورده ايم

”از همه اولتر حلول عید سعید اضحی را به هموطنان تبریک میگویم
وبعدأ برای دوستان که به دریافت اقامت نا یل آمده اند از صمیم قلب
تبریک وتهنیت گفته موفقیت هر چه بیشتر شان را خواهانم.
بااحترام خلیل”

هکذا تبريکنامهء از يک دوست عزيز از کشور هالند بدست آورده ايم