با وجود شرایط بحرانی و وجود نا امنی فزاینده درافغانستان، هستند پناهجویانی که با مشکلات جدی برای دریافت اجازه ی اقامت درسويدن
((.این درحالی ست که به گفته ی کارل بک سلیوس از حقوقدانان اداره ی کل امورمهاجرت، درسال ۲۰۱۰ حدود سه چهارم یا ۷۵ درصد پناهجویان افغان( اکثريت آنها پناهجويان زير سن ـ سايت افغانها) به دلیل وضعیت موجود درافغانستان جواب مثبت دریافت کردند.او می گوید: بسیارمهم است که به شرایط کشوری که پناهجو از آنجا آمده توجه شود.امید صدیقی و همزی او شجیه حدود چهارسال است که باسه فرزندشان که همه درسويدن متولدشده اند، دراین کشوربه سرمی برند. بنا به گفته ی شجیه، زمانی که او ۸ سال بیشترنداشت، پدرش او را به مرد متاهلی فروخت و دردوازده سالگی، هنگامی که متوجه شد که قراراست او را به زودی به ازدواج آن مرد درآورند، با کمک همسایه ی خود که اینک همزی اوست، ازافغانستان به پاکستان گریخت. آنها پس ازتحمل مشکلات زیاد سرانجام موفق شدند خودرا ازراه ترکیه به سويدن برسانند و اینک بیش از چهارسال است که دراین کشورزندگی می کنند و حکم اخراج دریافت کرده اند. آنها بایکدیگرازدواج نکرده اند، اما صاحب سه فرزندشده اند و این، یکی ازدلایلی ست که به گفته ی آنها درصورت اخراج به افغانستان، باعث مرگشان خواهدشدروبرو هستند
امید صدیقی و همزی او شجیه عنوان می کنند که اداره ی مهاجرت ازآغاز به سخنان آنها و علت فرارشان از افغانستان توجه درستی نکرده و وکیلی را نیزکه دراختیارشان گذاشته، هرگزبه درستی آنها را درجریان اقداماتی که دربرابر پاسخ منفی اداره ی مهاجرت انجام داده، نگذاشته است. گفته ی آنها شجیه تا کنون چند باراقدام به خودکشی کرده و پزشک معالج او نیز توصیه کرده است که وی باید زیرنظر روانشناس قرارگیرد. آنها اما می گویند کسی وجود ندارد که آنها بتوانند این امر را با او درمیان بگذارند.
کارل بک سلیوس ازاداره مهاجرت ضمن اشاره به این که پناهجویان تنها از دولتمردان خود نمی گریزند ودربرخی موارد به دلائل مختلف، توسط برخی ازمردم آن کشورنیزمورد تعقیب و آزار هستند، می گوید که این پناهجویان می توانند درسوئد از نهادهای ذیریط کمک بگیرند.
امید صدیقی و شجیه از جمله پناهجویانی هستند که عنوان می کنند مدارک و سخنان آنها مورد قبول اداره ی مهاجرت واقع نشده است.
دررابطه با ارائه ی مدرک توسط پناهجویان، به دشواری های تهیه ی این مدارک و ازسوی دیگررسیدگی به چنین تقاضاهایی اشاره می کند. او می گوید چنین نیست که متقاضی پناهندگی ازپیش اسنادی را آماده کرده و همراه درخواست خود ارائه می دهد، بلکه اغلب با این متقاضیان دراداره مهاجرت گفتگومی شود و براساس آنچه که آنها تعریف می کنند و بادرنظرگرفتن زمینه و شرایط موجود درکشورشان، وضعیت آنها ارزیابی می شود.
از او می پرسم که آیا اداره مهاجرت به افرادی مانند خانواده ی صدیقی که عنوان می کنند درصورت بازگشت به دلائل ناموسی، با خطرجانی روبرو هستند، اجازه ی اقامت می دهد یانه.
اومی گوید: پاسخ به این پرسش به این آسانی نیست که آدم بگوید بله یانه، بلکه برمی گردد به وضعیت کشوری که پناهجو ازآنجا آمده، به موقعیت اجتماعی خود او یا این که آیا مثلا تعقیب و آزاردرآن کشوربه این متقاضی پناهندگی ربط پیدامی کند یانه. او درادامه می گوید که چنین شرایطی دردادن پاسخ به تقاضای پناهندگی بسیارتعیین کننده هستند.
ازاو می پرسم که پناهجویان چگونه می توانند چنین وضعیتی را ثابت کنند و بررسی کنندگان پرونده های این پناهجویان دراداره ی مهاجرت تا چه اندازه با مشکلات موجود درکشورآنها آشنائی دارند.
او می گوید که این تقریبا دشوارترین بخش کارماست که تعیین کنیم پناهنده ای می تواند یا نمی تواند اجازه ی اقامت دریافت کند، بخصوص که مدرکی وجودندارد و تنها سخنان پناهجو شنیده می شود. دراین مورد میان فرد تا فرد که دارای فرهنگ های مختلف هستند، تفاوت وجوددارد. ما با زمینه های مختلف و برخوردهای متفاوت پناهجویان با کارکنان اداره مهاجرت روبرومی شویم. این کاملا طبیعی ست که آنها ممکن است با تجربه هایی که از رفتار مقامات کشورخود دارند، نتوانند درمراحل اولیه با آمادگی کامل برای یک شخص بیگانه ازکشوری غریب که روبروی آنها نشسته است، که بطورمعمول دراداره مهاجرت اتفاق می افتد، حرف بزنند. کارل بک سلیوس می گوید که امکان ارائه ی مدارک جدید برای پناهجویانی که پاسخ منفی دریافت کرده اند نیز وجود دارد.
او می گوید که براساس قوانین موجود، می توان اطلاعات و مدارک جدیدی را که پناهجو ارائه می دهد، مورد رسیدگی قرارداد، حتی اگر پناهجو پیش ازاین ازاداره کل امورمهاجرت و دادگاه پاسخ منفی دریافت کرده باشد. این اطلاعات به اداره مهاجرت داده می شود و درآنجا مورد رسیدگی قرارمی گیرد. او اضافه می کند که اما این قانون محدوداست و براساس آن، تنها اطلاعات جدیدی که پیش ازاین ارائه نشده، برای رسیدگی پذیرفته می شود و می گوید که این قانون یک استثناست و امکان محدودی را برای بررسی مجدد یک پرونده می دهد.
امید صدیقی می گوید، فرارآنها تا کنون چند قربانی داشته، ازجمله پدرشجیه که به دست عوامل مردخریداراو کشته شده است. او می گوید که موقعیت آنها و داشتن سه فرزند بدون ازدواج، آنها را نیز باخطرمرگ روبروخواهدساخت.
با نیما رستمی حقوقدان نیز در این رابطه گفتگوئی داریم که به زودی در این سایت
قرار داده خواهد شد.
زینت هاشمی
zinat.hashemi@sverigesradio.se
http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=2493&artikel=4755530