afghan – Sida 25 – Afghanska Föreningen

پیام انجمن افغانها بمناسبت یکصدویک ونیم سالگرد استرداد استقلال افغانستان

انجمن افغانها در سویدن فرارسیدن یک صد و یکمین سالگرد استرداد استقلال کشور را به تمام مردم افغانستان و بخصوص نیروهای دلیر امنیتی کشور که در شرایط دشواری بخاطر تامین امنیت هموطنان ما می‌رزمند تبریک و تهنیت عرض نموده و از خداوند منان برای کشور صلح دایمی، امنیت و آرامش سراسری، رفاه و آسایش همگانی آرزو دارد.
۱۰۱ سال پیش در چنین روزی به تاریخ بیست و هشتم ماه اسد، افغانستان با گرفتن استقلالیت اش از حکومت وقت بریتانیا، رسما به عنوان یک کشور مستقل در جهان شناخته شد. استقلال کشور رویداد ارزشمند است، که برای تک تک فرزندان این خاک روز تبلور اتحاد و ایمان، روز به ثمر نشستن نهال اراده، ایستادگی و ایثار و نماد غرور و افتخار ملت عزیز و رنج کشیده ماست.
استرداد استقلال کشور با نام شاه امان اله پیوند ناگسستنی یافته ودر تحت قیادت این شاه ترقی خواه نه تنها استقلال کشور بدست آمد بلکه یک سلسله تحولات عمیق سیاسی ، فرهنگی و اقتصادی در زندگی کشور رونما گردید.
برای اولین بار قانون اساسی در سال 1922 تدوین شد ، بردگی و بیگاری منع شد و تساوی حقوق اتباع کشور، مصونیت قضایی ، آزادی تعلیم و تدریس و آزادی مطبوعات در قانون تسجیل شد و رفع حجاب اعلام شد .با تاسف که د راثر تحریکات خارجی و توطیه های درونی رژیم امانی سقوط کرد و اصلاحات بنیادی در کشور نیز متوقف گردید.
تجلیل از101 ـ مین سالگرد استقلال از یکطرف ادای احترام به مبارزین راه آزادی ، تساوی حقوق و ترقی و پیشرفت است و از جانب دیگر حمایت از جنبش در راه ترقی و پیشرفت ، صلح ، دموکراسی و تامین عدالت اجتماعی در جامعه است .
ما یکبار دیگر سالروز استرداد استقلال کشور را به ملت عزتمند افغانستان تبریک گفته و از خداوند متعال برای دولت و ملت عزیز افغانستان آرزوی اراده متین برای بهبودی وضعیت و به روح شهدای عزیز این خاک که در راه حفظ استقلال، تامین امنیت و صلح در کشور جان‌های عزیز شان را ازدست داده اند، درود می فرستیم.

هیئت رهبری انجمن افغانها در سویدن

اعلان مراسم فاتحه

نسبت وفات والده معراج الدین ”یعقوبی” , مادرکلان رامین, منصور و مطیع الله ”یعقوبی” که جنازه قبلا در کابل به خاک سپرده شده است از دوستان و عزیزان آرزومندیم تا در مراسم فاتحه و ختم قرآن پاک که به روز یکشنبه تاریخ ۲۳ اگست از ساعت ۱۳:۳۰ الی ۱۶:۰۰ برگزار می گردد تشریف آورده و با دعای مغفرت و ایصال ثواب روح مرحومه را شاد و بازماندگان را قرین امتنان فرمایند .

از طرف : معراج الدین ”یعقوبی” ، رامین ، منصور و مطیع الله ”یعقوبی”

Adress: Bergkällavägen 32, 19230 Sollentuna ”sultani Catering”

ابراز تسلیت : انجمن افغانها در سویدن عمیق ترین مراتب تسلیت خویشرا خدمت آقایون معراج الدین ”یعقوبی” , رامین, منصور و مطیع الله ”یعقوبی”تقدیم داشته برای شان صبر جمیل خواسته و برای مرحومه مغفوره بهشت برین از بارگاه خداوند متعال استدعا می نماید.

جایگاه شاه امان الله در بستر اولین قانون اساسی افغانستان

به پیشواز یکصدویکمین سالگرد استرداد استقلال کشور

جایگاه شاه امان الله در بستر اولین قانون اساسی افغانستان

به مناسبت سالگرد صدمین سال استقلال کشور

دوکتور محمد عثمان تره کی

مقدمه:

افغانستان مستقل در شرایطی دست به تنظیم قانون اساسی زد که جنگ عمومی اول خاتمه یافته، امپراتوری عثمانی از هم پاشیده بود و برخی کشور های شرق میانه در چوکات نظام تحت الحمایگی میان ممالک فاتح جنگ تقسیم شده بودند.

افغانستان در ۱۹۲۲ م اولین قانون اساسی خود را در شرایطی تنظیم کرد که ممالک محدود اسلامی در منطقه دارای قوانین اساسی بودند. .در جمع کشور های دارای نظام سلطنتی، دوکشور ترکیه عثمانی و ایران قبل از افغانستان مالک قوانین اساسی کتبی بودند:

اولین قانون اساسی سلطنت عثمانی در مارچ ۱۸۷۶م تنظیم شد. نخستین قانون اساسی ایران در وقت مظفرالدین شاه در دسامبر ۱۹۰۶ در زمانیکه ایران زیر نفوذ برتانیه قرار داشت، با الهام از نظام حقوقی فرانسه و بلژیک تدوین گردید.

مصر یک سال بعد از افغانستان در دوره سلطنت فواد اندکی پس از پایان تحت الحمایگی برتانیه در اپریل ۱۹۲۳مالک قانون اساسی شد.

عراق سه سال پس از افغانستان در مارچ ۱۹۲۵ در زمان سلطنت فیصل آوانیکه تحت الحمایه انگلستان بود اولین قانون اساسی خود را اعلام کرد.

بناَ افغانستان به مقایسه بسیاری کشور های منطقه از جمله مصر، عراق ، سوریه، لبنان، تونس وغیره در کسب استقلال ملی ( ۱۹۱۹م ) و تنظیم قانون اساسی ( ۱۹۲۲م ) پیشقدم است.

اول ـ عوامل درونی و بیرونی مؤثر درتثبیت جایگاه

سلطنت در متن قانون اساسی افغانستان :

۱- عامل داخلی ( مشروطیت اول و دوم ) :

در آغاز قرن ۲۰ جنبش فکری ضد استعمار و استبداد پیوند فکری نیرومندی میان روشنفکران افغانستان، ترکیه، ایران، هندوستان و مصر ایجاد کرده بود. فعالین سیاسی بخصوص از چینل چندین نشریه از جمله سراج الاخبار، امان افغان، « حبل المتین » و « صور اسرافیل » با همدیگر تبادل نظر میکردند.

در افغانستان از گذشته های دور به این سو احزاب و گروه های سیاسی در محور نشریه ها شکل گرفته است: انجمن سراج الاخبار را میتوان منبع پخش ارزش های نو سیاسی و اولین نطفه تشکل گروه سیاسی مشروطه خواه قیاس کرد. سراج الاخبار در واقع منبع الهام برای مشروطیت اول و دوم بود. به همین دلیل امیر حبیب الله پس از کشف توطئه ضد سلطنت، سراج الاخبار را برای دو سال توقیف و اعضای مشروطیت اول را روانه زندان کرد.

بار نخست در دوره سلطنت حبیب الله، پدر شاه امان الله مشروطیت اول علم مبارزه را برای تأمین عدالت و حاکمیت قانون برافراشت. به روایت برخی مورخین مشروطیت اول نهضت خود را بنام جان نثاران اسلام معرفی کرد که اکثراً از روحانیون ترکیب شده بود. آنها خواستگار مشروطیت در مقیاس احکام مذهبی بودند.

میر سید قاسم یکی از منسوبین مشروطیت اول به این نظر است که اعضای جنبش دارای شعور اندک سیاسی بودند. درک دقیقی از مشروطیت و دیموکراسی نداشتند. خواست خود را در دو ردیف یعنی انکشاف معارف و حاکمیت قانون خلاصه کرده بودند.

حذف فزیکی امیرکه در ۱۹۰۹ موجب قلع و قمع جنبش شد، به مثابه یک هدف سیاسی توسط مشروطه خواهان بیانگر آنست که آنها در فکر اصلاح سلطنت نبودند و الترنتیف تشکیلاتی و سازمانی جانشین نظام سلطنت نداشتند. از همین رو در اطلاق اصطلاح مشروطه خواهان به این گروه باید از احتیاط کار گرفت.

مولوی عبداواسع، مولوی عبدالرب، کاکا سیداحمد ( هر سه از قندهار )، محمد حسین پنجابی، عبدالرؤوف خاکی و ملا فیض محمد کاتب عضویت مشروطیت اول را داشتند.

نقش مشروطیت اول در رشد تفکر سیاسی ضد نظام ناچیز بود. با آنهم توانست اتوریته سلطنت را زیر سوال ببرد، طلسم سکوت را بشکند و راه را برای مشروطیت دوم باز کند.

با ظهور شاه امان الله باب دوم مشروطه خواهی کشوده شد. بیرق فرو افتاده مشروطیت بدست شاه امان الله و محمود طرزی ( اصلاح طلب دربار، نویسنده، ژورنالیست، شاعر و وزیر خارجه ) برافراشته شد.

در حالیکه در حلقه مشروطیت اول نقش فارغان مدارس دینی برجسته بود، در ترکیب مشروطیت دوم اهل مکتب و تولیدات معارف مدرن نفوذ بیشتر دریافت کردند.

جریده امان افغان ( جانشین سراج الاخبار ) به مدیریت عبدالهادی داوی از ۱۹۱۹ تا ۱۹۲۸ در بخش ارزش های تجدد ( مدرنیته ) در ساحات مختلف زندگی سیاسی، اجتماعی و کولتوری نقش کلیدی ایفأ کرد. به منبع الهام و مرجع تقلید برای مشروطه خواهان دوم بدل شد. بسیاری از مفاهیمی که مبنای حرکت مشروطه خواهان دوم شد و بعداً در قانون اساسی ۱۹۲۲ جایگاه پادشاه را در متن نظام تعیین کرد، بالوسیله جریده امان افغان پخش ونشر میشد. محمود طرزی از مجرای ترجمه آثار تورکی تازه ترین تحولات اروپا را در عرصه حرکت به سوی مشروطیت و دیموکراسی پخش میکرد.

غلام محمد غبار، محی الدین انیس، سرور جویا، عبدالرحمن لودین، محمد ولی دروازی چهره های نامدار در جنبش مشروطیت دوم استند.

۲- عامل خارجی :

تنظیم اولین قانون اساسی افغانستان مصادف است با سقوط امپراتوری عثمانی و احراز قدرت بالوسیله اتاترک موسس جمهوریت در ترکیه. گرچه اتاترک در پایان جنگ عمومی اول با مفکوره سکولار علیه محمد ششم آخرین خلیفه عثمانی قیام کرد، اما برای رفورمیست های مسلمان اواخر قرن ۱۹ سوال مخالفت جدی با موسسه خلافت مطرح نبود. تلاش درجهت رشد زمینه های یک اسلام اعتدالی وباز در محور خلافت صورت میگرفت. « مِدعّت پاشاه » در همین استقامت کار های زیادی را رویدست گرفت. با آمدن عبدالحمید دوم استبداد حاکم شد. بر ضد مطلقیت عبدالحمید دوم رفورمیست های عرب و ترک بدور جوانان ترک که از مشروطیت و تساوی حقوق در امپراتوری عثمانی حمایت میکردند، گرد آمدند.

محمود طرزی در طول مبارزات جوانان ترک در ترکیه در حالت تبعید بسر میبرد و بشدت تحت تأثیر تمایلات رفورمیست جوانان ترک قرار گرفت. طرزی بعداً در بازگشت به افغانستان بسیاری مفاهیم مدرن در عرصه تشکیل نظام سیاسی را با خود بکشور آورد و از طریق جریده امان افغان آنرا پخش کرد.

از هویت اعضای مجلس موسسان اولین قانون اساسی افغانستان اطلاعی در دست نیست. به احتمال قوی محمود طرزی یکی از اعضأی آن بوده است. وی بسیاری ضابطه های مدرن را در قانون اساسی کشور جاه به جاه کرد. ازانجائیکه در نظامنامه هائیکه بعداً در دوره امانی تنظیم گردید اتباع تورک با افغان ها همکاری کردند، مطمئناً تورک ها در تسوید قانون اساسی افغانستان هم نقش داشته است.

همزمان با سقوط امپراتوری عثمانی، تعالیم سید جمال الدین افغانی ( ۱۸۳۹ـ ۱۸۹۷ )، عبدالرحمن کواکبی ( ۱۸۴۹ ـ ۱۹۰۲) و محمد عبده ( ۱۹۰۵ـ ۱۹۴۹ ) در دادن آگهی از حقوق همشهریان مسلمان در برابر مطلقیت سلاطین نقش عمده داشته است.

بعد از سقوط خلافت عثمانی، علاوه بر نفوذ جنبش های رفورمیست دنیای اسلام، کشور های غربی از مجرای تحت الحمایگی های خود در شرق میانه عربی در دادن شکل به نظام های سیاسی و قوانین اساسی رول عمده بازی کردند.

در اولین قانون اساسی افغانستان احکام مشابه قوانین اساسی ترکیه و ایران مشاهده میشود. قانون اساسی ایران با الهام از قانون اساسی بلژیک تدوین شده بود. احتمال اینکه احکام مربوط موقف سلطنت در بطن نظام از قوانین اساسی ترکیه سلطنتی و ایران شاهی در قانون اساسی افغانستان راه یافته باشد، زیاد است.

دوم ـ قانون اساسی ۱۹۲۲ م :

آغاز سلطنت اعلیحضرت امان الله مقدمه ظهور یک دولت مدرن متکی بر تهداب مستحکم موازین حقوق و قانون در افغانستان است.از بطن قانون اساسی مادر،از مارچ ۱۹۱۹ (حوت ۱۲۹۷ ه – ش ) تا جنوری ۱۹۲۹ ( جدی ۱۳۰۷ ) بیشتر از ۷۷ نظامنامه بیرون کشیده شد که عمده ترین بخش های زندگی ملی را زیر پوشش گرفت.

اولین قانون اساسی زیر نام « نظامنامه اساسی دولت علیه افغانستان » در ۱۹۲۲ م ( ۱۳۰۱ ه – ش ) در سالیان اول احراز استقلال کشور، در ده باب و ۷۳ ماده در لویه جرگه ننگرهار ( سمت مشرقی ) به اشتراک ۸۷۲ نماینده، به تصویب رسید. قانون اساسی در لویه جرگه پغمان ۱۹۲۵ م ( ۱۳۰۳ ه – ش ) تعدیل گردید.

« نظامنامه اساسی دولت علیه افغانستان » شاه را در مرکز قدرت دولت قرار داد و ماموریت حراست از کلیه اجرائات قوای ثلاثه را بوی سپرد. شاه در تعیین وزرأ و قضات عالی رتبه واجد صلاحیت شد و از طریق شورای دولت ( شبه پارلمان ) فعالیت قانونگذاران را تحت کنترول گرفت.

بر مبنای حکم قانون اساسی شاه دارای دو گونه صلاحیت های عمومی و اختصاصی گردید.

۱. صلاحیت های عمومی شاه:

قانون اساسی، شاه امان الله را خادم و حامی دین مبین اسلام اعلام و به خانواده وی حق وراثت سلطنت را اعطا کرد ( مواد ۴ و ۵ ).

بر مبنای حکم ماده ۷ قانون اساسی در خطبه نام پادشاه ذکر و سکه به نامش ضرب زده میشود. پادشاه منحیث قوماندان قوای مسلح دارای صلاحیت های معمول روسای دولت به شرح زیراست:

انتصاب صدراعظم و وزرأ، ریاست از مجلس وزرأ، اعلان حرب و عقد مصالحه، عقد معاهدات بین المللی، عفو و تخفیف مجازات واعطای مدال.

۲. صلاحیت های اختصاصی شاه:

الف. شورای دولت:

شورای دولت در واقع نطفه اولین پارلمان در نظام حقوقی افغانستان است. این پارلمان برخلاف تعامل مروج در کشور های پیرو اصول دیموکراسی و اصل تفکیک قوأ، اورگان مجزأ از دو قوه اجرائی و قضائی نبود: هیأت اداری و اعضای انتصابی شورای دولت ( پارلمان ) از جانب شاه تعیین میشدند و نزد وی مسئولیت داشتند.

شورای دولت ظرف مخلوط کننده قوای ثلاثه دولتی بود و صلاحیت صرفاً مشورتی داشت. کلیه تصاویب شورای دولت باید به توشیح شاه میرسید.

شورای دولت که تحت ریاست یک وزیر ( اولین رئیس شورأ سردار شیراحمد خان نام داشت ) جلسه میکرد، دارای دو کته گوری اعضأ بود: اعضای انتخابی به نمایندگی شورا های ولایتی، ولسوالی ها و قصبات و اعضای انتصابی مرکب از مامورین متقاعد، روحانیون و مشران قوم که ازجانب شاه گماشته میشدند.

هیأت اداری شورای دولت به پیشنهاد شورأ از جانب شاه تعیین میشد.

قانون اساسی به شورای دولت دو وظیفه اساسی سپرده بود: وضع قوانین و محاکمه مامورین ملکی:

یک – صلاحیت تسوید قوانین مطابق ضرورت و پیشنهاد آن به شورای دولت، به وزارت ها سپرده شده بود.

دو – محکمه مامورین سه مرتبه داشت: ابتدائیه، مرافعه و تمیز.

دو عضو شورای دولت به ریاست معاون سوم شورأ محکمه ابتدائیه. چار عضو شورأ به ریاست معاون دوم، محکمه مرافعه و پنج عضو شورأ به ریاست رئیس عمومی شورأ و معاون اول محکمه تمیز مامورین را تشکیل میکرد.

محاکم سه گانه بالنوبه به دوسیه های شورا های ولایات و ولسوالی ها رسیدگی میکرد.

شاه از مجرای هیأت اداری شورا و اعضای انتصابی آن در پروسه محاکمه مامورین اٍعمال نفوذ میکرد.

قانون اساسی برای محاکمه وزرأ تشکیل اقتضائی دیوان عالی را پیش بینی کرده بود. « دیوان عالی برای محاکمه وزرأ دولت عندالاقتضأ تشکیل میشد و بعد از انجام وظیفه فسخ میگردید» ( ماده ۶۵ ).

دیوان عالی از ۱۵ عضو انتخابی و انتصابی شورای دولت، ترکیب شده بود که همه از طرف شاه انتصاب میشدند. علاوتاً څارنوالی مربوط را شاه تعیین میکرد.

دیوان عالی افزار دیگر اعمال نفوذ شاه در اجرای عدالت قیاس میشد:

دیوان در حالیکه به محاکمه وزرأ اشاره مینماید، به محاکمه رئیس دولت که غیر مسئول شناخته شده است، تماس نمیگیرد. با آنهم هسته قضائی محاکمه رئیس و رجال عالی رتبه دولت از جانب پارلمان در قوانین اساسی بعدی افغانستان قیاس میشود.

بناً قانون اساسی وظائف تقنینی، قضایی و اجرایی را در چوکات اورگان واحد شورای دولت گنجانیده و جلو همه را بدست شاه سپرده بود.

ب. قوه قضائی:

ماده ۲۱ نظامنامه اساسی میگوید: « به عرایض طبق شریعت و قانون رسیدگی صورت میگیرد». این ماده شباهت زیاد به یکی از احکام قانون اساسی ایران ( ۱۹۰۶ ) داشت که میگوید : « هیچ قانونی خلاف شریعت بوده نمیتواند».

قضأ دارای چار مرحله یعنی اصلاحیه، ابتدائیه، مرافعه و تمیز است.

شاه در تعیین قضات از مجرای « انجمن انتخاب مامورین عدلیه » نقش کلیدی داشت: انجمن از رئیس تمیز، رئیس کوتوالی، مدیر مامورین و سرکاتب تحریرات ترکیب شده بود و ازان وزیر عدلیه یعنی گماشته شاه ریاست میکرد.

انجمن، تقرر قضات را برای منظوری به شاه پیشنهاد مینمود.

وزارت عدلیه در تنظیم فعالیت محاکم نقش عمده داشت: تعیین قضات مسلکی، جلوگیری سوء استفاده از صلاحیت، تسریع چرخه صدور حکم، ممانعت از متأثر شدن حکم از ملاحظات قوم، مذهب، جنس و غیره بدوش وزارت عدلیه بود.

ازانچه گفتیم برمیآید که از آنجائیکه شاه در تشکیل محاکم و اجرای فیصله های آن نقش کلیدی داشت، دستگاه قضأ فاقد استقلال در وظائف محوله بود.

ج. قوه اجرائیه:

شاه در رأس قوه اجرائیه قرار داشت.

صدر اعظم و وزرأ همه از جانب شاه تعیین میشدند. شاه از مجلس وزرأ ریاست میکرد. جلسات مجلس وزرأ مطابق لایحه مخصوص تدویر میافت.

تصاویب مجلس وزرأ و قرارداد های وزارت ها پس از امضای شاه مرعی الاجرا بود.

در حالیکه شاه غیر مسئول بود، هر یک وزرأ در سیاست عمومی دولت مشترکاً و در امور وزارت متعلقه خود منحصراً نزد شاه مسئول شناخته میشدند نه نزد شورای دولت به مثابه شبه پارلمان.

سوم ـ تقلید دور از واقعیت های محیط از ضابطه های مشروطیت در غرب :

شاه امان الله از مجرای قانون اساسی بر کلیه اجرائات دولتی کنترول داشت. نظام شاهی افغانستان از موازین مشروطیت فاصله زیادی داشت. در قانون اساسی از تفکیک قوا خبری نبود. با آنهم فصلی به حقوق و وجائب مردم اختصاص داده شده بود که دران در چوکات نظامنامه های اختصاصی به الغای بردگی، منع بیگار، تساوی حقوق اتباع، تضمین آزادی فردی، آزادی تعلیم و تدریس، مصئونیت قضایی، مصئونیت ملکیت، مصئونیت مسکن، آزادی مطبوعات اشاره شده بود.

در آغاز قرن ۲۰ که قانون اساسی افغانستان تنظیم شد، در کشور های اسلامی تمرکز قدرت در دست سلاطین از مجرای قوانین اساسی امر عادی و پذیرفته شده بود:

در اولین قانون اساسی ایران ( دسامبر ۱۹۰۶و تعدیل در ۱۹۲۵،۱۹۴۹، ۱۹۵۷و ۱۹۶۷) قوماندانی قوای مسلح، تعیین صدر اعظم و وزرأ، احضار و انحلال پارلمان، توشیح قوانین، انتصاب قضات، اعلان جنگ و صلح، و رهبری سیاست خارجی در حیطه صلاحیت مظفرالدین شاه بود.

در اولین قانون اساسی مصر ( ۱۹ اپریل ۱۹۲۳ ) که در پایان تحت الحمایگی برتانیه نافذ شد و قسماً از قوانین اساسی بلژیک و ترکیه عثمانی کاپی شده بود، شاه غیر مسئول، قوماندان قوای مسلح و شریک در ساحه قانونگذاری با پارلمان است. شاه میتوانست صدراعظم، رئیس سنأ ونیمه سناتور ها را تعیین کند. کابینه و پارلمان را منحل و قوانین را توشیح کند.

در نخستین قانون اساسی عراق ( ۲۱ مارچ ۱۹۲۵ ) ملهم از قوانین اساسی امپراتوری عثمانی، آسترلیا وزیلاند نو شاه غیر مسئول است. وی میتواند صدراعظم را تعیین و عزل کند، در انتصاب سناتور ها سهم بگیرد، پارلمان را منحل نماید و در غیاب پارلمان از طریق فرمان تقنینی اعمال صلاحیت کند. شاه حق رد و توشیح قوانین را دارا بود.

نتیجه :

در آغاز قرن بیست برای اقناع جنبش های ناسیونالیزم و عدالت طلبی کمرنگ اما رو به رشد، کلیه کشور های اسلامی تمایل به تعبیه ارزش های دموکراسی لیبرال و ضابطه های مشروطیت در حواشی قوانین اساسی خود داشتند.

ازان جائیکه تقلید از مدرنیته غرب در عرصه نظام سازی از واقعیت های جامعه بسیار فاصله داشت، قدرت در متن قوانین اساسی در رأس هرم تشکیل دولت بدست پادشاهان متمرکز باقی ماند: قوانین اساسی با ظواهر مشروطه به افزار توجیه اتوریته مطلقه سلاطین بدل شده بود.

در مورد افغانستان با جار بلند میتوان اعلام کرد که این مطلقیت از نوع « استبداد منور» بود که بعداً مبنای خوبی برای تحکیم پایه های یک دولت مدرن که دران قانون حکومت کند فراهم آورد ( درین ارزیابی چهل سال اخیر شامل نیست).

اعلیحضرت امان الله وقتی به پادشاهی رسید که افغانستان قریب دو قرن را زیر سلطه سلاطین مطلقه و نا آشنا به قانون اساسی و مشروطیت گذشتانده بود. وجود خطر بالقوه مدعیان تاج و تخت و ا افزار نیرومند « تکفیر» در دست دشمنان داخلی و خارجی، ایجاب میکرد که اولین قانون اساسی به شاه امان الله نقش محوری در بستر نظام سیاسی اعطا کند. « پایان »

فرانسه

۱۶/۰۸/۲۰۱۹

دوکتور محمد عثمان تره کی

‎منبع :

نن ټکی اسيااګست 19, 2019

https://www.nunn.asia/150045/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87/

مجرمین محکوم به اخراج درسویدن باقی می مانند

پولیس همیشه نمی تواند حکم اخراج مجرمینی را که به اخراج از سویدن محکوم شده اند ، عملی کند. برنامه یک رادیوی سویدن (P1-programmet) تحت نام بررسی زیر نام قانون (I lagens namns granskning) نشان میدهد که تقریبا ده فیصد این دیپورتی ها طی هشت سال اخیرتحقق نیافته است . این افراد که محکوم به اخراج می شوند، تابعیت (شهروندی) سويدن را ندارند.

پیتر لارسون (Peter Larsson) که افسر پولیس در گوتنبرگ (Göteborg) است ووظیفه گرفتاری این مجرمین محکوم به دیپورت را دارد و او این افراد را که در سویدن ماندنی شده اند ملاقات می کند، درحالیکه آنها میبائیست اخراج می شدند.

او میگوید : مواردی که من در آن دست داشته ام و دستگیرکرده ام ، تجاوزگران جنسی بوده اند. من به زنان فکر می کنم ، همانطور که اکثر اوقات برای آنها چنین اتفاقاتی می افتد ، آنها چه حسی خواهند داشت وقتی این افراد بعد از چند سال در کوچه گشت وگذار نمایند و این افراد بعد ازسپری نمودن توقیف تا برگزاری یک محکمه ومعمولا محکوم شدن به یک دو سال زندان و شاید هم اخراج شوند.

– پیتر لارسون (Peter Larsson) می افزاید: من می دانم چه احساسی دارم، احساس ناامیدی و خشم.

برنامه رادیوی P1 ”زیر نام قانون” با زنی که مورد تجاوز و ضرب شتم (لت و کوب ) یک مرد قرار گرفته بود در ارتباط شد. آن مرد به چند سال زندان و اخراج به مدت ۱۰ سال محکوم گردید، ولی او بعد ازختم جزای حبس خود، هیچگاه از سویدن اخراج نشد.

– آن زن می گوید: اگر او اخراج نشود، فقط به من مربوط نمی شود، بلکه در مورد خانواده و فرزندان من است، در مورد کسانی است که همکاری کردند و شهادت داده اند. در آنجا به شدت احساس نگرانی کرده ام، این امر بالاتر از کار من است.

در بین سال‌های ۲۰۱۲-۲۰۱۹، حداقل ده درصد ، حدود 600 نفر از کسانی که محکوم به اخراج شده اند، مجبور به ترک سویدن نشده اند.

جرایمی که اخراج می تواند بخشی از مجازات آنها باشد، به عنوان مثال تجاوز، سرقت، ضرب و شتم ( لت و کوب ) ، جرایم جدی مواد مخدر و حتی در صورت تکرار جرم می‌باشد.

برنامه ی زیرنام قانون از کانال P1 احصائیه ( آمار) را از پولیس مرزی ( سرحدی) در مورد پرونده( دوسیه ) های بسته ( ختم شده) به دست آورده است که نشان می دهد، یازده درصد از اخراج ها نمیتوانند اجرایی شوند. اما احصائیه (ٓآمار) دارای برخی تاخیرات است وهمچنین پرونده ( دوسیه )های بازشده اضافه میگردد. هیچ مرجع مسئولی هم شمارش نکرده است که چه تعداد از این افراد بطور آزاد درجاده ها گشت وگذار میکنند.

– پاتریک انگستروم (Patrik Engström)، رییس بخش ملی سرحدی ( مرزی) می گوید: ما بسیار یک سیستم ضعیف برای پیگیری پرونده ها ( دوسیه ها ) و ارایه احصائیه ( آمار) داریم.

در مورد عدم اخراج افراد، موانع مختلفی می‌تواند وجود داشته باشد، حتی اگر درمحکمه ( دادگاه ) تصمیم اخراج آنها گرفته شده باشد. این افراد ممکن است به دروغگویی در مورد هویت خود مظنون باشند و یا با خشونت از اخراج خویش جلوگیری کنند. همچنین بر طبق کنوانسیون های بین المللی، اعزام شخصی که به کشور خود در معرض مرگ یا شکنجه قرار خواهد گرفت، ممکن نیست. مانع چهارم برای اخراج چنین افرادی این است که کشورهایشان اخراج های اجباری را قبول ندارند، مگر اینکه اشخاص به شکل داوطلبانه برگردند.

– پاتریک انگستروم (Patrik Engström) می گوید: در بسیاری از این کشورها میتوان این افراد را برگشتاند، اگر اشخاص به صورت داوطلبانه برگشت نمایند. به کشورهایی چون عراق، ایران، سومالی، لبنان و اریتریا میتوان به صورت داوطلبانه برگشت داد، در غیر اینصورت ما فرصتهای بسیارمحدودی برای اجرای حکم اخراج اجباری داریم.

ترجمه از صفیه وحیدی

منبع :

https://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=83&artikel=7533316&fbclid=IwAR37W2PIkr-gIO8EJYBSh30zv404BKbBLh919JOT0f4rlQElveslSfIScbk

لیلی احمدی فارغ التحصیل سال 2020 ازانستیتوت کارولینسکا در رشته رادیوگرافی

به سلسله معرفی فارغ التحصیلان موسسات تحصیلات عالی سال 2020 ، اینک به معرفی خانم لیلی احمدی فارغ التحصیل از انستیتوت کارولینسکا (Karolinska institutet)می پردازیم :

خانم لیلی احمدی در سال 2011 وارد سویدن گردید و در همان سالها بعنوان کارمند محلی در سفارت افغانستان مقیم استاکهولم ایفای وظیفه نمود.

او در سال 2017 شامل انستیتوت طب کارولینسکا(Karolinska institutet) مربوط پوهنتون کارولینسکا در رشته رادیو گرافی (Diagnostic Radiology Nursing ) شامل گردید و امسال از این انستیتوت در رشته رادیوگرافی فارغ شد و درجه تحصیلی ( Degree of Bachelor of Science in Diagnostic Radiology Nursing ) کسب نمود.

انجمن افغانها در سویدن فراغت موفقانه از انستیتوت کارولیسنسکا را برا ی خانم لیلی احمدی تبریک و تهنیت گفته موفقیت های مزید برایش آرزو مینماید.

Name: Laily Ahmadi
Came to Sweden: 2011
Previous job: Embassy of Afganistan in Stockholm
Degree Certificate: Degree of Bachelor of Science in Diagnostic Radiology Nursing
University: Karolinska Institute in Stockholm
Year: 2017-2020
Position: Radiographer (Röntgensjuksköterska)

به سلسله معرفی فارغ التحصیلان سال 2020 ، اینک به معرفی جناب محمد رفیع خالقی فارغ التحصیل سال 2020 در رشته انجنیری مالی می پردازیم.

محمد رفیع خالقی مدت ۶ سال است که در سویدن زنده‌گی میکند. دوره لیسه را در یکی از مکتب های استکهلم از پروگرام IB (international baccalaureate) فارغ شد. لیسانس خود را از mälardalens högskola در رشته انجنیری مالی (financial engineering )گرفته و فعلآ هم در پروگرام ماستری پوهنتون اوپسالا کامیاب شده که در ماه اگست امسال شروع می‌کند.

انجمن افغانها در سویدن فراغت موفقانه جناب محمد رفیع خالقی را تبریک گفته موفقیتهای مزید برایش آرزو مینماید.

سینا لالی ذکی فارغ التحصیل سال 2020 در رشته جامعه شناسی

به سلسله معرفی فارغ التحصیلان سال 2020 ، اینک به معرفی جناب سینا لالی ذکی فارغ التحصیل سال 2020 در رشته جامعه شناسی می پردازیم.

آقای سینا لالی ذکی ( (Sina Lali (Zacky) فارغ التحصیل سال 2020 در رشته جامعه شناسی از پوهنتون لینی (Linnéuniversitet ) بوده و در پیام خویش چنین می نویسد:

”اسمم (Sina Lali (Zacky است، من از دانشگاه Linnéuniversitet امسال ماه جون از رشته جامعه شناسی فارغ شدم. اگر خواستید میتوانید اسم من را هم در جمع عزیزان فارغ شده بگزارید، جوانهای ما افتخار اند.”

انجمن افغانها در سویدن فراغت موفقانه جناب سینا لالی ذکی ( (Sina Lali (Zacky) را تبریک گفته موفقیتهای مزید برایش آرزو مینماید.

کارن سحر درجه دوکتورا را در رشته روانشناسی بدست آورد

به سلسله معرفی فارغ التحصیلان سال 2020 ، اینک به معرفی کارن سحر بخاطر اخذ درجه دوکتورا (PHD)در رشته روانشناسی می پردازیم.

کارن سحر مکتب را تا دوره لیسه در شهر استاکهولم به پایان رساند . سپس شامل پوهنتون ((Royal Holloway, University of London)) در کشور بریتانیای کبیر شد ودرجه لیسانس را در رشته روانشناسی در سال 2012 بدست آورد .

او سپس یکسال درجاپان درس خواند و بعد از آن در سال 2014 ماستری را در رشته روانشناسی از پوهنتون (University of Nottingham) کشور بریتانیا گرفت . از سال 2014 الی 2017 بعنوان اسیستانت روان شناس (Assistant Psychologist ) در بزرگترین شفاخانه اطفال د رلندن (Great Ormond Street Hospital and Children’s Charity ) کار نمود .

در سال 2015 رساله علمی فکتور های روانی در مرض Fibromyalogia ( درد های اسکلیتی عضلاتی ) برای دیپلوم ماستری کارن سحر در مجله علمی سایکولوژی ( روان شناسی) استرالیایی بنام Australian Journal of Psychology نشر ګردیده است . این رساله تحت رهنمایی استادان ورزیده توماس و کلارک نوشته شده است. در لینک زیر بخوانید:

https://aps.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/ajpy.12089?fbclid=IwAR1BMtWniIZPwfp3ufwZjVU23CJf6OQsHHhj3h18HL6XUaaTxsPiJJiQnK4

کارن سحر در سال 2017 شامل برنامه دوکتورا ( PHD) در پوهنتون دولتی لندن (Royal Holloway, University of London) شد و امسال رساله دوکتورا ( PHD) را موفقانه تمام نمود و درجه علمی دوکتور علوم روانشناسی را بدست آورد. او به زبانهای ملی دری و پشتو و زبانهای سویدنی ، انگلیسی و جاپانی گپ میزند.

انجمن افغانها در سویدن اخذ درجه دوکتورا ( PHD) را به جناب دوکتور کارن سحر تبریک گفته موفقیت های مزید برایش آرزو مینماید.

رساله علمی دوکتورا:

فیلیپ آرین لطیف فارغ التحصیل سال 2020 در رشته اقتصاد ملی

به سلسله معرفی فارغ التحصیلان سال 2020 ، اینک به معرفی فیلیپ آرین لطیف فارغ التحصیل سال 2020 در رشته اقتصاد ملی می پردازیم.

فیلیپ آرین لطیف لیسانس را در رشته اقتصاد ملی و سپس ماستری د رعلوم بیزنس و اقتصاد از پوهنتون کارلستاد (Karlstads universitet ) را در سال 2020بدست آورد. او در زمینه های مختلف تاریخ و فرهنگ افغانستان تحقیقات و پژوهش های انجام داده است.

Arian Philip Latif

Examen:

Civilekonomexamen inrikt. Nationalekonomi

Degree of Master of Science in Business and Economics. Major: Economics

Karlstads universitet, Fakulteten för humaniora och samhällsvetenskap, Handelshögskolan

انجمن افغانها در سویدن فراغت جناب فیلیپ آرین لطیف را از پوهنتون کارلستاد تبریک و تهنیت گفته موفقیتهای مزید برای این جوان با استعداد آرزو مینماید.

اعلان مراسم تشییع جنازه و فاتحه

با تاثر و تالم فراوان اطلاع بدست آوردیم که الحاج غلام فاروق نوری پدر آقای نوریاس نوری سابق مترجم و یکی ازفعالین انجمن افغانهادرسویدن وفعلا ژورنالیست رادیوی آزادی ، به اثر مریضی حمله قلبی(دلیل مرګ ویروس کرونا نبود) روز ‍سه شنبه مورخ ۴ اګست در شفاخانه سودر(Södersjukhuset ) شهر استاکهولم داعی اجل را لبیک ګفت.

انا لله و انا اليه راجعون

بی بی حاجی درخانی ـ خانم ؛ شیربازنوری ، ګلبازنوری، سربازنوری و نوریاس نوری ـ پسران ؛ نسرین بره کی ، شکیبا بره کی، ناجیه نایبی ، شکریه نایبی ـ دختران ؛ظریفه نوری ، خدیجه نوری ، نوریه نوری و پروین نوری ـ عروسان ؛ نیک محمد بره کی ، احمدضیا بره کی ، مسعود نایبی وعزیز الله نایبی ـ دامادان ؛ نادیه نوری ، بنفشه نوری ، شریف نوری و صابر نوری ـ نواسه ها؛ جانمحمد ځاځی ـ داماد پسر ؛ نسبت وفات مرحوم الحاج غلام فاروق ‍ به اطلاع دوستان و هموطنان میرسانند که مراسم تشییع جنازه حوالی ساعت یازده قبل از ظهر( 11.00) از شفاخانه سانکت یورن (Sankt Göran sjukhus ) شروع میشود.مراسم تدفین جنازه حوالی ساعت یازده و نیم (11.30 ) در هدیره مسلمانان واقع استرند شیورکوګوردین ( Strandkyrkogården)آغازګردیده و در همانجا بخاک سپرده میشود.

مراسم فاتحه(مردانه وزنانه) و غمشریکی در همان روز جمعه مورخ هفتم اګست از ساعت دو بعد از ظهر ( 14.00) الی ساعت سه بعد از ظهر(15.00 ) درمسجد افغانها واقع روګسوید شهر استاکهولم برګزار میګردد.

ګفتنی است که خانواده مرحومی بادر نظرداشت شیوع ویروس کرونا غیابت برخی عزیزان را در این مراسم کاملا قابل درک دانسته وحضور دوستانیکه امکانات اشتراک داشته باشند سبب شادی روح متوفی و تسلی خانواده متوفی خواهد شد.

آدرس هدیره : Skrubba Allé 1, 135 59 Tyresö

آدرس مسجد افغانها : Hardemogatan 1,124 67 Bandhagen

غرض اطلاعات بیشتربه شماره تیلفون 0735077327 تماس بگیرید.

قابل یادآوری است که بر طبق توصیه اداره صحت عامه سویدن و مسجد افغانها د رلوکالهای مسجد نباید همزمان بیشتر از 50 نفر حضور داشته باشند.عزیزان ، لطفا با مسوولین در زمینه همکاری نموده ممنون سازید. برعلاوه در جریان مراسم توصیه های اداره صحت عامه سویدن جدا در نظر ګرفته شود.

ابراز تسلیت :

انجمن افغانها در سویدن عمیق ترین مراتب تسلیت خویشرا بمناسبت وفات مرحوم الحاج غلام فاروق نوری به تمام بازماندګان ، اعضای خانواده ُ، اقارب و دوستان مرحومی تسلیت ګفته برای مرحومی از بارګاه خداوند متعال بهشت برین استدعا نموده وروح متوفی را شاد میخواهد.

Archive for author: afghan